Καπιταλισμός, κράτος και επιδημίες (11): η υγεία της εξουσίας

Τρίτη 31 Μάρτη. Το εμβόλιο ή το οτιδήποτε ανάλογο θα παραχθεί (σαν χημική σύνθεση), εν πολλοίς, μέσα από ηλεκτρονική προσομοίωση. Θα είναι αποτέλεσμα δουλειάς προγραμματιστών μάλλον και μοριακών βιολόγων, και όχι «γιατρών» – ίσως ούτε καν «χημικών» με την έννοια του 20ου αιώνα. (Και η αναπαράσταση της φοβερής πανδημίας δουλειά προγραμματιστών είναι…)

Το Event 201 εικονογραφεί αυτήν την πραγματικότητα με ελλειπτικό τρόπο. Παρότι πρόκειται για μια επιτροπή ειδικών για την αντιμετώπιση μιας πανδημίας, η ιατρική έχει διακοσμητικό ρόλο: εικονογραφείται σαν δύο γιατροί, που εμφανίζονται στιγμιαία, ο ένας για να πει «δεν έχουμε εμβόλιο» και η άλλη «έχουμε όμως λεφτά για να το βρούμε το γρηγορότερο». Είναι αστεία η τέτοια παρουσία της ιατρικής σε θέμα που υποτίθεται ότι την αφορά κατ’ εξοχήν, αλλά είναι και απόδειξη του σταδιακού ξεπεσμού της. Η διαχείριση μιας πανδημίας είναι δουλειά για μάνατζερς…(Κατά κάποιον τρόπο η θέση των “γιατρών” στο σενάριο του Event 201 “προφητεύει” την πραγματική θέση τους στη διαχείριση της τρέχουσας τρομοεκστρατείας…)
Με την ίδια ελλειπτικότητα εμφανίζεται η κατασταλτική αναγκαιότητα του κράτους: ο υποναύαρχος κάτι «μουρμουρίζει» για μη-ιατρικά μέτρα. Αυτές οι δύο «απουσίες» (του «ιατρικού σώματος» αλλά και του σκληρού πυρήνα της μορφής – κράτος) εξηγούνται: συγγνώμη ω κοινό, αλλά τώρα κουβεντιάζουν και ανταλλάσσουν απόψεις οι μάνατζερς!

Όπως όμως έδειξε και δείχνει η πανουργία της Ιστορίας με το «ατύχημα» της εμφάνισης του (δήθεν) δολοφόνου κορονοϊού στο νο 1 καπιταλιστικό κράτος του πλανήτη αντί για κάποια παραγκούπολη, η μορφή – κράτος δεν μπορεί να παραλειφθεί με την ίδια ευκολία που παραλείπεται η «ιατρική» με την ιστορική έννοια. Στους μετασχηματισμούς που βρίσκονται σε εξέλιξη, η «ιατρική» μ’ αυτήν την ιστορική έννοια θα ξεπεραστεί, και ίσως (για τις δυτικές ιδέες) πρόκειται να ξεπέσει στην ίδια ανυποληψία με τις παραδοσιακές κοινωνικές ιατρικές γνώσεις. (Οι ψηφιακές εφαρμογές “health tracker” είναι εδώ…) Όμως η μορφή – κράτος, έχοντας την αρμοδιότητα του (βίαιου) ελέγχου του κοινωνικού εργοστάσιου, είναι βασικό στοιχείο της εξέλιξης της επιτήρησής του. Δεν υπάρχει «διεθνής οντότητα» που να μπορεί να κάνει αυτή τη δουλειά τόσο καλά!

Πώς το είπαμε; Επιτήρηση και θεραπεία: η γέννηση της αλγοριθμικής φυλακής…

Ή μήπως να πεταχτώ θυμωμένος;

Τρίτη 10 Μάρτη. Υπάρχει ένα αόρατο βαθύ χάσμα στις καπιταλιστικές κοινωνίες, που βαθαίνει από τεχνοεπιστημονική «επανάσταση» σε τεχνοεπιστημονική «επανάσταση». Είναι το χάσμα ανάμεσα σ’ αυτό που θα λέγαμε μέση κοινωνική γνώση (ακόμα και για ζητήματα απτά, όπως το σώμα, η καλή του κατάσταση, κλπ) και σ’ αυτό που λέγεται επιστημονική γνώση – για τα πάντα. Σε όλους τους κλάδους (και όχι μόνο τους σχετικούς με την υγεία) αυτό που λέγεται τεχνοεπιστήμη είναι συσσωρευμένη και ισχυρά διαχωρισμένη απ’ τις κοινωνίες γνώση (δεν συζητάμε εδώ αν αυτή η γνώση είναι έγκυρη ή όχι – τεράστιο αλλά διαφορετικό θέμα). Οι υπήκοοι εκπαιδευόμαστε σταθερά και συστηματικά να πιστεύουμε ότι οι επιστήμονες ξέρουν – και δεν μπορούν παρά να ξέρουν! Μάλιστα όσο πιο επείγον είναι ένα ζήτημα (τα ζητήματα υγείας ανήκουν σ’ αυτήν την κατηγορία) τόσο πιο έντονα η επιστημονική φιγούρα (ο «γιατρός») αναδεικνύεται, στα όρια της μαγείας, σε γνώστη/σωτήρα. Και επειδή «ξέρουν» οι επιστήμονες (ή αυτό υποστηρίζουν) νομιμοποιείται κάθε μεταφορά πόρων (κατ’ αρχήν χρήματος) προς τις έρευνές τους. Χωρίς κανένα έλεγχο και καμμία γνώση των χρηματοδοτών (: της εργασίας…) για το τι είναι και τι αφορούν αυτές…

Είναι, κατά συνέπεια, αδιανόητο για οποιοδήποτε κλάσμα, τμήμα της όποιας «επιστημονικής κοινότητας» να δηλώσει δημόσια ΔΕΝ ΞΕΡΩ! Είναι αδιανόητο να παραδεχτεί αυτό που συμβαίνει τώρα (με τον covid-19) αλλά επίσης συμβαίνει συχνά σε πολλά ζητήματα, ίσως λιγότερο επείγοντα αλλά όχι ασήμαντα: πάνω στην παντοκρατορία της κατοχής της γνώσης στηρίζεται αφενός η υπεροχή της «επιστημονικής γνώσης» μέσα στις καπιταλιστικές κοινωνίες, αφετέρου οι υλικοί όροι της ζωής των επιστημόνων. Οι χρηματοδοτήσεις.

Θα δεχόμασταν σαν θέμα σοβαρής έρευνας και συζήτησης το κατά πόσον ακόμα και η τεχνητή, με άγνοια (και με ψέμματα) συντήρηση της «κοινωνικής εμπιστοσύνης» στη γνώση των επιστημόνων είναι προτιμότερη απ’ το να αφεθεί χώρος για κάθε δεισιδαιμονία (παρότι άφθονες δεισιδαιμονίες ανθούν γύρω γύρω, ακόμα και μέσα στους επιστημονικούς κύκλους). Θα συμφωνούσαμε – δεν πάσχουμε από “αντι-επιστημονικό” πάθος… Υπάρχει οπωσδήποτε κι ένα επόμενο ζήτημα, του πως η όποια επιστημονική γνώση γίνεται εμπόρευμα, και επιστρέφει στις κοινωνίες που συντηρούν οικονομικά την επιστημονικότητα για να ξαναπληρωθεί (πολλές φορές πανάκριβα) σαν κάτι διαχωρισμένο και φετιχιστικό.

Αλλά τώρα το ζήτημα είναι αυτό: τα κράτη λαμβάνουν πρωτοφανή μέτρα ελέγχου του κοινωνικού εργοστάσιου, εν ονόματι ενός φαντάσματος θανάτου που είναι μόνο φάντασμα, επειδή η «επιστήμη δεν ξέρει»… Όσο κι αν θεωρηθεί εύλογο το ότι το «να μην ξέρεις» επιτρέπει το «να φοβάσαι ακόμα και το χειρότερο», εδώ συμβαίνει κάτι πολύ σοβαρό: μαζική εξαπάτηση με όρους κρατικής εξουσίας. Γιατί ακόμα κι αν οι επιστήμονες δεν θέλουν να πουν ανοικτά «δεν ξέρουμε» με έναν τρόπο που θα κλόνιζε την κοινωνική εμπιστοσύνη στην επιστημοσύνη (τους), θα έπρεπε να έχουν κάνει κάτι άλλο, και να το έχουν κάνει έγκαιρα και αποφασιστικά: να εμποδίσουν πειστικά την ανάπτυξη των μαζικών φοβιών για το χειρότερο· και την κρατική δράση που μοιάζει να καλύπτει προληπτικά την απόσταση ανάμεσα στην ασημαντότητα της τωρινής εκδοχής του covid-19 και το (άγνωστο) ενδεχόμενο μιας όντως επικίνδυνης μετάλλαξής του… Ενώ είναι σίγουρο ότι το know how αυτής της κρατικής δράσης ανοίγει και θα προχωρήσει (και) σε άλλους δρόμους.

Απάτη μόνο; Προβοκάτσια;

Τετάρτη 5 Δεκέμβρη. Ο διάσημος πια He Jiankui αποδεικνύεται σίγουρα απατεώνας. Να θυμίσουμε ότι πρόκειται για τον κινέζο βιοτεχνολόγο που ανακοίνωσε πριν λίγες ημέρες ότι έκανε γενετική κοπτοραπτική στο dna δύο εμβρύων (με τεχνητή γονιμοποίηση) τα οποία στη συνέχεια εμφυτεύτηκαν στην μήτρα της μητέρας τους – προκειμένου να γεννηθούν σαν HIV-proof.

Κατ’ αρχήν προκύπτει απ’ τις καταθέσεις ενός (απ’ τα οκτώ συνολικά ζευγάρια) που συμμετείχε στις αρχικές φάσεις αλλά τελικά αποχώρησε απ’ την «μαγική γενετική» του Jiankui, ότι τους είχε ειπωθεί ότι το project χρηματοδοτείται απ’ το κράτος· για να δικαιολογηθεί ότι δεν θα πλήρωναν τίποτα στη γενικά ακριβή αυτή διαδικασία τεχνητής γονιμοποίησης / εμφύτευσης. Δεύτερον, τους δινόταν η υπόσχεση ότι πέραν της HΙV-proof εγγυημένης γενετικής ταυτότητας, τα παιδιά τους θα ήταν γενικά εξυπνότερα και γενικά υγιέστερα.

Τρίτο, κι αυτό είναι το σημαντικότερο (το γράψαμε μόλις την περασμένη Παρασκευή). Το επιτελείο του Jiankui τους ενημέρωνε ότι στην χειρότερη περίπτωση όπου η πρωτεΐνη CCR5 δεν θα «έδενε» στο κατάλληλο σημείο του γονιδιώματος, τα μωρά δεν θα είχαν ανοσία στον hiv…. Σε στυλ “τι είχατε τι χάσατε”… Γι’ αυτό τον σκοπό ο Jiankui και το επιτελείο του πλήρωναν κάθε ζευγάρι με 40.000 δολάρια (ένα μεγάλο ποσό για τα δεδομένα του κινέζικου καπιταλισμού…) υπό την προϋπόθεση ότι παραιτούνται από οποιεσδήποτε διεκδικήσεις σε περίπτωση αποτυχίας του πειράματος / της μεθόδου.

Σ’ ένα κράτος με κατώτατο μισθό 375 δολάρια και μέσο μισθό στον τριτογενή τομέα τα 1500, το να πληρώνεται ένα ζευγάρι που θέλει να κάνει ένα παιδί με 40.000 δολάρια σημαίνει ένα πράγμα και μόνο: εξαιρετικά υψηλό ενδεχόμενο να αποτύχει το «πείραμα», και να αποκτήσει ένα παιδί HIV+ – ή και με άλλα γενετικά προβλήματα. Προφανώς ο Jiankui ήξερε ότι κορόιδευε όταν υποσχόταν “ασφαλές αποτέλεσμα” – αλλιώς δεν θα πλήρωνε τόσο. Το μεγάλο ποσό της “αμοιβής” αποδεικνύει την απάτη του.

Απομένει, όμως, το ζήτημα της δημόσιας ανακοίνωσής του· μιας ανακοίνωσης που ήταν αδύνατο να μην προκαλέσει όχι μόνο αγανάκτηση αλλά και έρευνα για το τι πραγματικά έκανε. Ήδη πολλοί κινέζοι βιοτεχνολόγοι και γενετιστές φοβούνται αυτό που είναι πιθανό: την πίεση για την επιβολή αυστηρών περιορισμών στις όποιες έρευνές τους.

Παρότι η ανθρώπινη ματαιοδοξία είναι ισχυρή ντρόγκα, θα ήταν βιαστικό να υποθέσουμε ότι ο Jiankui ανακοίνωσε πως έκανε α) κάτι εξαιρετικά ριψοκίνδυνο, β) κάτι ηθικά προβληματικό το λιγότερο, γ) χωρίς να δώσει κανένα συγκεκριμένο στοιχείο προς έλεγχο των λεγομένων του, κινούμενος μόνο απ’ την έπαρσή του, και χωρίς να λάβει υπόψη του τι θα ακολουθούσε.

Θέλουμε να πούμε: δεν μπορούμε να αποκλείσουμε και άλλα κίνητρα, εντελώς διαφορετικά απ’ την τεχνοεπιστημονική ματαιοδοξία. Εκτός αν αυτό που περίμενε ήταν ότι θα ανέβουν οι τιμές των μετοχών που έχει σε επτά βιοτεχνολογικές εταιρείες – τις οποίες έστησε ο ίδιος.

Αν είχε κάτι τέτοιο στο μυαλό του όταν βγήκε καμαρωτός καμαρωτός να ανακοινώσει τα κατορθώματά του, τότε την πίνει… Κι αν είσαι addicted η λογική σηκώνει τα χέρια…

Παραπάνω από 5 λεπτά δημοσιότητας…

Παρασκευή 30 Νοέμβρη. Έχει ο οξυνόμενος ενδοκαπιταλιστικός ανταγωνισμός και τεχνολογικές διαστάσεις; Η απάντηση είναι “χέζουν οι αρκούδες στο δάσος”;

Ο κινέζος γενετιστής He Jiankui κέρδισε («με το σπαθί του»…) αυτό που θεωρούσε ότι αξίζει. Μην βιαστείτε, ωστόσο, να πείτε πως ήταν η διεθνής δημοσιότητα για έναν «ειδικευμένο ηλίθιο» (λυπούμαστε, αλλά η διαπίστωση των Καταστασιακών γίνεται όλο και πιο σωστή…), γενετιστή, πολύ γνωστό στους κύκλους των βιοτεχνολόγων. Ναι, η δημοσιότητα αυτή ήταν ένα +. Ήταν, όμως, το κυρίως ζητούμενο; Η ασταμάτητη μηχανή δεν ξέρει. Αλλά σαν μέτοχος του (περιοδικού) cyborg έχει λόγους σοβαρούς να κοιτάει πίσω απ’ το Θέαμα – ακόμα κι αν αυτό είναι γενετικό.

Ο κυρ He ανακοίνωσε επίσημα πριν λίγες σε συνέδριο στο Hong Kong ότι έκανε γενετική κοπτοραπτική (με την μέθοδο crypsr/cas9 – περισσότερα στο cyborg 8 και στο cyborg 13) σε πρωταρχικά ανθρώπινα κύτταρα (ωάρια; σπερματοζωάρια; αυτήν την λεπτομέρεια δεν την ξέρουμε) in vitro γονιμοποίησης – και τα εμφύτευσε σε γυναικεία μήτρα, για να γεννηθούν. (Είπε ότι αυτό έγινε…) Η “παρέμβαση” του γενετιστή αφορούσε την “θωράκιση” των δυο (μελλοντικών) κοριτσιών απ’ τον HIV, με δεδομένο ότι ο πατέρας τους ήταν HIV+.

Σύμφωνα με τα όσα είναι γνωστά ως σήμερα, το aids έχει ιογενή και όχι γενετική προέλευση. Ο κυρ He (και ίσως συμφωνούν μαζί του και διάφοροι συνάδελφοί του) εντόπισε (λέει) μια αλληλουχία στο dna σε ανθρώπους που έχουν «ανοσία» στον hiv… Και με κοπτοραπτική την μετέφερε στο γονιδίωμα των πρωταρχικών ανθρώπινων κυττάρων, έτσι ώστε να μην “κολλήσουν” τα δύο έμβρυα.

Με δυο λόγια ο κυρ He υποστηρίζει ότι συνέθεσε δύο βιοτεχνολογικές άγνοιες (την μία σχετικά με τον hiv και την άλλη σχετικά με την ακρίβεια και την αποτελεσματικότητα της cryspr/cas9) και κατασκεύασε μια βιοτεχνολογική βεβαιότητα· τόσο βεβαιότητα ( υποστηρίζει…) ώστε να εφαρμόσει την μέθοδό του στο είδος μας…

Ξέσπασε παγκόσμια κατακραυγή, αλλά και απορία. Ο κυρ He δεν έδωσε καμία απόδειξη των ισχυρισμών του· αλλά η κατακραυγή κατακραυγή. Τόσο πολύ ώστε το κινεζικό καθεστώς αναγκάστηκε να διατάξει το «πάγωμα» κάθε έρευνας σχετικά με την crispr/cas9 και τις εφαρμογές της, καταγγέλοντας τους ισχυρισμούς του κυρ He σαν «απαράδεκτους».

Τι συμβαίνει;

HIV-proof;

Παρασκευή 30 Νοέμβρη. Η ασταμάτητη μηχανή και το cyborg θα παρακολουθούν το θέμα όσο πιο στενά γίνεται, ελπίζοντας να βρουν την απάντηση. Εν τω μεταξύ πρέπει να θυμήσουμε κάτι που «μοιάζει πολύ» με τις (προβοκατόρικες) δηλώσεις του κυρ He – κι αυτό μας βάζει σε σκέψεις.

Ήταν πριν 14 χρόνια, το 2003, όταν τρεις «επιστήμονες», ο (ελληνοκυπριακής καταγωγής με αμερικανική υπηκοότητα) βιοτεχνολόγος Panos Zavos, ο ιταλός (γυναικολόγος και εμβρυολόγος) Severino Antinori και ο (ισραηλινο-αμερικάνος χειρούργος) Avi Ben-Abraham, ανακοίνωσαν με όλα τα ταρατατζούμ ότι έχουν εμφυτεύσει κλωνοποιημένο ανθρώπινο έμβρυο (σε άγνωστο τόπο και άγνωστη γυναίκα) και περιμένουν την γέννησή του.

Απ’ τους τρεις ο ένας, ο Zavos, ήταν ήδη διεθνώς αναγνωρισμένος γενετιστής. Η ανακοίνωση περί κλωνοποίησης ανθρώπων προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Και κατακραυγή. (Ο Zavos και η κατακραυγή που προκάλεσε ήταν ανάλογα με τον He Jiankui και την τωρινή κατακραυγή). Όχι μόνο οι κοινωνίες αλλά ούτε καν η «επιστημονική κοινότητα» ήταν σε θέση να υποστηρίξουν την εφαρμογή τεχνικών κλωνοποίησης σε ανθρώπους. Ζητήματα ηθικά αλλά και ζητήματα τεχνικά ήταν άλυτα. Από πολιτική άποψη δεν θα μπορούσε να βρεθεί ούτε μισός που να υποστηρίξει την ανθρώπινη κλωνοποίηση, ακόμα κι αν ήταν «τεχνικά» άρτια και ασφαλής.

Αλλά δεν ήταν καν και καν…

Στις 14 Φλεβάρη της ίδιας χρονιάς που οι 3 «ιππότες» της ανθρώπινης κλωνοποίησης ανακοίνωναν (χωρίς καμμία απόδειξη…) το εγχείρημά τους, στις 14 Φλεβάρη του 2003, πέθαινε (αιωνία η μνήμη της!) η πρώτη κλωνοποιημένη προβατίνα. Η διάσημη Dolly. Κανείς αθάνατος, σίγουρα. Υπήρχε όμως ένα σοβαρό πρόβλημα: η Dolly πέθανε σε «βαθιά γεράματα», αν και ήταν λίγο μικρότερη από 7 χρονών. Τα πρόβατα ζουν από 10 έως 12 χρόνια… Κάτι στραβό είχε συμβεί με την πρόωρα γερασμένη Dolly. Κάτι δεν είχε εντοπιστεί σε σχέση με την κλωνοποίησή της…

Οι γενετιστές, βιοτεχνολόγοι, και λοιποί ειδικοί έπεσαν με τα μούτρα για να βρουν την αιτία της πρόωρης γήρανσης της Dolly. Κάποια στιγμή, μετά από αρκετό καιρό, ισχυρίστηκαν ότι την βρήκαν: τα τελομερή. Για να μην σας κουράσουμε: στις άκρες των χρωμοσωμάτων υπάχουν κάποια ένζυμα (αυτά ονομάστηκαν «τελομερή»…) που λειτουργούν σα χρονόμετρα. Ακόμα κι αν αντιγράψει κανείς τον γενετικό κώδικα και τον μεταφέρει σε καινούργιο (γενετικό) κύτταρο, τα χρονόμετρα συνεχίσουν να δουλεύουν. Συνεπώς η Dolly «κληρονόμησε» την ηλικία των κυττάρων απ’ την αντιγραφή των οποίων προέκυψε! Σαν «ον» πέθανε στα 7 χρόνια της… Σαν «οργανισμός» πέθανε στα 10 ή στα 12…

Δεν χρειάζεται να το πούμε, το φαντάζεσθε: μετά απ’ αυτήν την ανακάλυψη προτάθηκε η ριζοσπαστική λύση: «κόβουμε» τα τελομερή (ή τα αντικαθιστούμε…). Αλλά η πιο προσεκτική επισκόπηση του ζητήματος απέδειξε (με πολλά επιχειρήματα) ότι αυτό θα ήταν τερατώδες: τα τελομερή χρειάζονται επειδή είναι απόλυτα απαραίτητη στους οργανισμούς η καταστροφή των κυττάρων· προκειμένου να ανανεώνονται. Αυτό γίνεται κατα κόρον σε όλα τα έμβια είδη. Ένας οργανισμός με «πειραγμένα» τελομερή θα ήταν κάτι σαν «καρκίνος με μορφή»: τα κύτταρά του θα ανανεώνονταν χωρίς να καταστρέφονται τα προηγούμενα… Απλά θα αυξανόταν ο κυτταρικός πληθυσμός του, αρχίζοντας απ’ τα βασικά του όργανα…

Ήταν άτυχη, λοιπόν, η Zavos band που ανακοίνωσε την ανθρώπινη κλωνοποίηση σε μια ιστορική στιγμή που είχε καταρρεύσει όλος ο θρίαμβος για την κλωνοποίηση της Dolly; Θα μπορούσε να είναι «άτυχη» αν όσα υποστήριζε πως έκανε τα είχε όντως κάνει. Τα είχε κάνει όμως;

Κανείς δεν έμαθε ποτέ… Ποτέ δεν δημοσιοποιήθηκε η εικόνα του «πρώτου κλωνοποιημένου ανθρώπου» (σε αντίθεση με το πρώτο «μωρό του σωλήνα»). Δεν ξέσπασε καν σάλος όταν το 2009 ο ίδιος καθηγητής Zavos ανακοίνωσε ότι έχει κλωνοποιήσει 14 ανθρώπινα έμβρυα και έχει εμφυτεύσει τα 11. Δύο ενδεχόμενα υπήρχαν: είτε η διεθνής «επιστημονική κοινότητα» είχε αποδεχθεί την ανθρώπινη κλωνοποίηση (οπότε η περίεργη «νεανική γήρανση» που παρατηρείται εδώ κι εκεί αφορά «κλώνους»…)· είτε σιωπηλά έγινε αποδεκτό αυτό που ήταν ταπεινό μεν σαν κίνητρο αλλά απαραίτητο: ότι ο Zavos και η ομάδα του έκαναν εκείνη την τρομακτική ανακοίνωσή τους το 2003 και τις επομενες μόνο και μόνο για να τραβήξουν χρηματοδότες στις έρευνές τους… Διάσημοι απατεώνες…

Το γεγονός ότι δεν οδηγήθηκε ο κυρ Zavos στα δικαστήρια (μιας και η ανθρώπινη κλωνοποίηση απαγορεύεται σε πάρα πολλά κράτη, αν και όχι σε όλα…) δείχνει ότι όσοι θα μπορούσαν να τον «τρέξουν» συμπέραναν ότι οι ανακοινώσεις του είναι απάτη…

Βιο-προβοκάτορες

Παρασκευή 30 Νοέμβρη. Η περίπτωση He Jiankui μοιάζει σε πολλά με την περίπτωση Panos Zavos. Και οι δύο ήταν αρκετά γνωστοί επαγγελματίες ήδη, έτσι ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία ότι τεχνικά ήταν / είναι ικανοί να έχουν κάνει αυτό που λένε… Ταυτόχρονα όμως παραβίαζαν όλα τα πρωτόκολλα εγκυρότητας («δεν σας λέμε ούτε που, ούτε ποιοί», καμμία κρίσιμη λεπτομέρεια), με πλήρη συνείδηση του τι κάνουν εναντίον των συναδέλφων τους. Μ’ άλλα λόγια ο Zavos τότε προβόκαρε και ο Jiankui τώρα προβοκάρει εν γνώσει τις νόρμες ελέγχου και επιβεβαίωσης των «επιστημονικών κοινοτήτων» στις οποίες ανήκουν και απ’ τις οποίες προέρχεται η αναγνώριση και το κύρος τους. Αν ήθελαν να κάνουν κάτι που να μην μπορούν να ελέγξουν οι συνάδελφοί τους, θα ήταν αρκετό να μην ανακοινώσουν τίποτα!… Αν ήθελαν να κάνουν κάτι αποφεύγοντας την κατακραυγή, θα το κρατούσαν κρυφό… Αν ήθελαν να «πατεντάρουν» την μεθοδολογία τους…. απλά δεν μπορούν!!! Τι επεδίωκε τότε ο Zavos και τι επιδιώκει, λοιπόν, ο Jiankui τώρα;

Είναι αρκετά πιθανό ότι η απάντηση σχετικά με τον Zavos ήταν όντως τα λεφτά, και ίσως κάτι επιπλέον (που δεν είναι της στιγμής). Ο Jiankui; Κι αυτός φράγκα θέλει;

Ίσως. Υπάρχει όμως ένα διαφορετικό θέμα, και ασφαλώς ο Jiankui το ξέρει καλά, καθώς πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε αμερικανικά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα και στο εργαστήριό του στο πανεπιστήμιο της Shenzhen: οι κινέζοι γενετιστές έχουν κάνει πράγματι σημαντικές «προόδους» σε διάφορους επιμέρους τομείς, και απειλούν την (εμπορική / τεχνολογική / επιστημονική) κυριαρχία των δυτικών και στις βιοτεχνολογίες. Για παράδειγμα, μόλις πριν 3 μήνες, στις αρχές του περασμένου Σεπτέμβρη, βιοτεχνολόγοι του πανεπιστημίου της Σαγκάης ανακοίνωσαν την πετυχημένη (;) εφαρμογή της crispr/cas9 στην εργαστηριακή επιδιόρθωση σε ανθρώπινα έμβρυα μιας γενετικής ανωμαλίας που είναι υπεύθυνη για μια σπάνια και ανίατη αρρώστια (την marfan). Η ανακοίνωση έγινε με όλο το επιστημονικό πρωτόκολλο, μέσω δημοσίευσης σε έγκυρο διεθνές περιοδικό (το molecular therapy).

Οπωσδήποτε αυτή η κινεζική επιτυχία είναι συζητήσιμη – λόγω τομέα. Δεν παύει, ωστόσο, να πιστοποιεί ότι το τόσο απειλητικό «made in china 2025» έχει σοβαρά ερείσματα και στις βιοτεχνολογικές εφαρμογές. Κι αυτό είναι σοβαρό ζήτημα, εμπορικά / οικονομικά αλλά ακόμα και πολεμικά…

«Βγήκε μπροστά», λοιπόν, ο He Jiankui με τους αναπόδεικτους (και από στενά «επιστημονική» άποψη αστήρικτους) ισχυρισμούς του για να προκαλέσει την διεθνή κατακραυγή για την ανηθικότητα των κινέζων γενετιστών; Σε μια εποχή που «ψήνεται» από διάφορες μεριές ο «κινεζικός κίνδυνος»; Ξέρουμε ότι σε πολλούς αυτό θα φανεί σαν «σενάριο συνωμοσίας». Ωστόσο στον όλο και πιο ανταγωνιστικό καπιταλιστικό κόσμο (συμπεριλαμβανόμενης της τεχνολογικής του στιβάδας) τα κτυπήματα κάτω απ’ την μέση δεν είναι εξαίρεση. Είναι ο κανόνας.

Και δεν είναι η περίπτωση Jiankui ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία ισχυρή ένδειξη για τέτοιου είδους συγκρούσεις…

Συμμαχικά έντομα 1

Κυριακή 4 Νοέμβρη. Ακούγεται δυστοπικό (και είναι) αλλά πρόκειται για γεγονός. Ο τεχνολογικός βραχίονας του αμερικανικού στρατού (η γνωστή darpa) έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα κατασκευής «συμμαχικών εντόμων», για την προστασία (λέει) της αμερικανικής αγροτικής παραγωγής από σοβαρές ζημιές οποιασδήποτε προέλευσης… Αυτό που φτιάχνουν οι βιοτεχνολόγοι της darpa είναι μεταλλαγμένες σειρές εντόμων που θα μεταφέρουν στις καλλιέργειες μεταλλαγμένους ιούς, που θα αλλάζουν τον γενετικό κώδικα των φυτών, ώστε να τα προστατεύουν «από αρρώστιες, καθώς επίσης φυσικές και τεχνητές απειλές στην παραγωγή πρώτων υλών διατροφής».

Αν επρόκειτο γι’ αυτό υπάρχουν αρκετά μεγάλες αγροβιομηχανίες που έχουν και τους παράδες και την ικανότητα να βρουν το κατάλληλο «προσωπικό», για να μας πουλήσουν διατροφική προστασία. Η υπογραφή darpa παραπέμπει, κατευθείαν, σε έρευνες για στρατιωτικούς σκοπούς. Και είναι εύλογο να σκεφτεί κανείς τους στόχους των insect allies (έτσι λέγεται το project): η αγροτική παραγωγή του εχθρού…

Μήπως είμαστε υπερβολικά καχύποπτοι; Όχι. Οι πραγματικές (και όχι όσα διαδίδονται προπαγανδιστικά…) γνώσεις των βιοτεχνολόγων, στην αιχμή των σχετικών ερευνών, είναι και λίγες και αβέβαιες για το πως μπορεί να γίνει πετυχημένα μια «καλή» (ας την πούμε έτσι) μετάλλαξη. Για την ακρίβεια η ως τώρα τελευταία λέξη των ερευνών είναι ότι είναι απίθανο να επιτευχθεί μια ακριβής γενετική τροποποίηση χωρίς άγνωστες και απρόβλεπες επιδράσεις σε άλλα σημεία της αλυσίδας οποιουδήποτε dna.

Αυτό σημαίνει ότι σήμερα, και για ικανό χρόνο στο μέλλον, θα είναι πιο εύκολο να καταστρέψει κανείς γενετικά ένα dna παρά να το βελτιώσει με ακρίβεια και χωρίς ανεπιθύμητες παρενέργειες. Η γενετική καταστροφή είναι εύκολη, ειδικά αν μ’ αυτήν ασχοληθούν στρατοί· η γενετική «βελτίωση» είναι αδύνατη (αλλά πουλιέται για ιδεολογικούς ή/και εμπορικούς λόγους).

Συμμαχικά έντομα 2

Κυριακή 4 Νοέμβρη. Συνεπώς η dapra, που ούτε ηλίθια είναι ούτε πετάει τα λεφτά της, ασχολείται ουσιαστικά με το πως θα κάνει συγκεκριμένα έντομα «φορείς γενετικής καταστροφής». Και επειδή οι μεταλλαγμένοι ιοί δεν αφορούν μόνο φυτά αλλά και ζώα (συμπεριλαμβανομένου του είδους μας), αυτό με το οποίο ασχολείται η dapra είναι η κατασκευή εντόμων βιολογικού πολέμου.

Γάλλοι και γερμανοί βιοτεχνολόγοι εκδήλωσαν ήδη (όσο πιο κομψά μπορούσαν) την ανησυχία τους ότι το πρόγραμμα insect allies θα μπορούσε να θεωρηθεί παραβίαση της συνθήκης για την απαγόρευση των βιολογικών όπλων.

Ναι (λέει η περιθωριακή ασταμάτητη μηχανή) περί αυτού πρόκειται. Αλλά αν το φωνάξουν οι ειδικοί πολλές φορές και δυνατά, το πολύ πολύ το ψοφιοκουναβιστάν να αποχωρήσει κι’ απ’ αυτήν!

(Παρακαλούμε σκεφτείτε το και, αν το καταλάβετε, φροντίστε να το καταλάβουν κι άλλοι. Αυτό το ζόμπι ερώτημα «οπότε τι να κάνουμε;» που είτε σημαίνει τι φοβερό-και-τρομερό να κάνουμε μέσα στην επόμενη εβδομάδα, άντε μήνα, (γιατί μετά θα έχουμε να κάνουμε κάτι άλλο φοβερό-και-τρομερό…) ή προσπαθεί να εκμαιεύσει την απάντηση «να φτιάξουμε ένα δικό μας μποστάνι να τρώμε μαρούλια και πατάτες απ’ τα χεράκια μας», αυτό λοιπόν είναι σημαδούρα διανοητικής καταστροφής σε μια πολύ ζορική καπιταλιστική εποχή. Μπροστά στο φόβο; Ναι, μπροστά στο φόβο.

Αλλά τώρα, μπροστά σε τέτοιους φόβους, είναι που χρειάζονται τα μέγιστα της ατομικής και συλλογικής ανταγωνιστικής σκέψης, υπομονής, έρευνας, επιμονής· και όχι οι ξεπέτες…)