Category: Ασταμάτητη μηχανή

Δευτέρα 19 Γενάρη (00.30) >> Για τον συγγραφέα της ξέρουμε ελάχιστα. Μόνο ότι είναι μαοϊκός (ή πρώην τέτοιος)∙ κι ένα ψευδώνυμο. Κρίνουμε ωστόσο ότι η άποψή του είναι ενδιαφέρουσα∙ τεκμηριωμένα και «αιρετικά» δείχνει την καρδιά της σύγχρονης δυτικής καπιταλιστικής κατάστασης∙ και ότι αξίζει να την λάβει υπόψη του οποιοδήποτε πολιτικό μυαλό ενδιαφέρεται στα σοβαρά όχι μόνο για την βενεζουέλα αλλά και για πολύ περισσότερα (και κοντινότερα). Γι’ αυτό την αναδημοσιεύουμε εδώ «ανοικτή» – ακόμα και σαν σοβαρό αντίλογο στην κυρίαρχη «σοφία»… (Ενισχύει άλλωστε την άποψη που καταθέσαμε στο Sarajevo 183):

Έχω ζήσει πολλούς αυτοκρατορικούς πολέμους όπου η λεγόμενη «αριστερά» απάντησε αντανακλαστικά με την ίδια ατάκα: «Είναι εκεί απλώς για το πετρέλαιο». Το θυμάμαι αυτό καθαρά κατά τη διάρκεια του Πρώτου Πολέμου του Κόλπου και έμμεσα σε όλη την διάρκεια των πολέμων στο Ιράκ, στη Λιβύη και στη Συρία. 

Αυτό είναι ιστορική ανοησία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξήγαγαν ποτέ οτιδήποτε από το Ιράκ. Όχι με καμία ουσιαστική έννοια. Όχι δομικά. Όχι με τρόπο που θα μείωσε τις τιμές, θα βελτίωσε την προσφορά ή θα ωφελούσε τον αμερικανικό πληθυσμό. Το επιχείρημα καταρρέει εντελώς μόλις κατανοήσετε τη φύση του χρηματιστικού κεφαλαίου, του οποίου ο πρωταρχικός στόχος δεν είναι η εξόρυξη αλλά η αποτροπή της παραγωγικής εξόρυξης υπέρ του ενοικίου [: rent], του χρέους και του ελέγχου. 

Επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω την αντίφαση:

Ο Τραμπ ισχυρίζεται ρητά αυτό που οι αρχικοί νεοσυντηρητικοί, όπως ο Πολ Γούλφοβιτς, ισχυρίστηκαν έμμεσα τη δεκαετία του 1990: ότι υπάρχει γεωπολιτική ανταμοιβή στην κατάσχεση των πόρων μιας άλλης χώρας. Για έναν καταβεβλημένο αμερικανικό πληθυσμό που πληρώνει 5 δολάρια το γαλόνι, αυτός ο ισχυρισμός ακούγεται συγκεκριμένος. Σε υποσυνείδητο επίπεδο, οι άνθρωποι φαντάζονται ότι η «κατάσχεση του πετρελαίου» σημαίνει φθηνότερο καύσιμο, χαμηλότερο κόστος, ανακούφιση από τη λιτότητα. 

Δεν τους ενδιαφέρει η ηθική. Τους ενδιαφέρει η τιμή. Στη συνέχεια, η αριστερά απαντά καταγγέλοντας τα πάντα ως κλεπτοκρατία, ενώ εξακολουθεί να αποδέχεται έμμεσα την υπόθεση ότι οι πόροι θα μπορούσαν να κατασχεθούν, αλλά ότι κάτι τέτοιο θα ήταν απλώς «λάθος». Αυτό είναι ένα χαμένο επιχείρημα. Για κάποιον που ζει υπό λιτότητα, δεν υπάρχει κανένα ουσιαστικό αντεπιχείρημα. 

Αλλά η πραγματικότητα είναι η εξής: αυτό που περιμένουν οι καταναλωτές δεν έρχεται ποτέ. Τίποτα δεν εξορύσσεται. 

Αυτό που πραγματικά συνέβη στο Ιράκ δεν ήταν εξόρυξη πετρελαίου, αλλά οικονομική λεηλασία. Το αμερικανικό κράτος διοχέτευσε ψηφοθηρικό χρήμα ειδικά σε εταιρείες όπως η Halliburton, μέσω μη δεσμευτικών logistics, συμβολαίων ασφάλειας και συμβάσεων «ανασυγκρότησης». Η παραγωγή πετρελαίου του Ιράκ, η οποία κυμαινόταν γύρω στα 3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κατέρρευσε σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια την ημέρα σε ορισμένες περιόδους της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ακόμα και μετά την μερική αποχώρηση των ΗΠΑ το 2011, χρειάστηκε άλλη μια δεκαετία για να ανακάμψει το Ιράκ σε αυτά τα επίπεδα παραγωγής και τότε μόνο μέσω κινεζικών κρατικών βιομηχανικών επενδύσεων, όχι αμερικανικών κεφαλαίων. 

Έτσι, η σωστή απάντηση στο επιχείρημα του Τραμπ δεν είναι η ηθική αγανάκτηση. Είναι η πλήρης άρνηση της υπόθεσης: αυτοί οι πόλεμοι το μόνο που πετυχαίνουν είναι χρηματιστικοποίηση, χρέος, καταστολή της παραγωγής και μακροπρόθεσμη οικονομική καταστροφή. Στη συνέχεια, η οικονομία των ΗΠΑ καταρρέει και τυπώνουν περισσότερα δολάρια για να συνθέσουν «κέρδος» από το πουθενά. Συμβαίνει βέβαια συσσώρευση κεφαλαίου, εντελώς απαλλαγμένη από λογική και πραγματικότητα! 

Κατά ειρωνικό τρόπο, ο ίδιος ο Τραμπ το καταλαβαίνει αυτό. Έχει επανειλημμένα χλευάσει τους παλιούς νεοσυντηρητικούς επειδή δεν κατάφεραν να «πάρουν το πετρέλαιο», θρηνώντας την απόλυτη ανικανότητά τους και την έλλειψη «διαχείρισης». Αλλά αυτή η κριτική χάνει την βαθύτερη αλήθεια: δεν απέτυχαν. Το σύστημα λειτούργησε ακριβώς όπως είχε σχεδιαστεί. 

Αυτό μας φέρνει στη Βενεζουέλα.

Πιστεύετε σοβαρά ότι ο Τραμπ, μαζί με τους φίλους του στην Palantir Technologies, πρόκειται να γίνουν βιομηχανικοί επενδυτές; Ότι χωρίς εισβολή, χωρίς αλλαγή καθεστώτος, χωρίς εθνική ανασυγκρότηση, θα διαπραγματευτούν με κάποιο τρόπο μια βιομηχανική πετρελαϊκή επέκταση 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, διάρκειας 15 ετών, σε μια χώρα της οποίας οι υποδομές έχουν στραγγαλιστεί σκόπιμα επί μια δεκαετία;

Αυτό είναι ένα όνειρο πάνω σε όνειρα.

Αυτό που στην πραγματικότητα περιμένει τη Βενεζουέλα δεν είναι η εξόρυξη, αλλά η απογύμνωση περιουσιακών στοιχείων. Οι εταιρείες που είναι σε θέση να «επανεισέλθουν» στη Βενεζουέλα είναι σε συντριπτική πλειοψηφία χρηματοπιστωτικές, όχι παραγωγικές. Οι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων όπως η BlackRock είναι σε θέση να απορροφήσουν προβληματικά κρατικά χρέη και χρέη που συνδέονται με το PDVSA [: η κρατική εταιρεία πετρελαίου της βενεζουέλα], να τα αναδιαρθρώσουν και να μετατρέψουν τη μελλοντική παραγωγή σε παράπλευρες ροές αντί για εθνικά έσοδα. Οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες περιμένουν όχι για να δημιουργήσουν δυναμικότητα, αλλά για συμφωνίες κατανομής παραγωγής, αποφάσεις διαιτησίας και ανταλλαγές χρέους με ίδια κεφάλαια που θα περιορίζουν την παραγωγή και θα εγγυώνται τα ενοίκια. Η άρση των κυρώσεων χρησιμοποιείται ως μοχλός όχι για την επέκταση της δυναμικότητας, αλλά για να πειθαρχήσει το κράτος και να εξαναγκάσει τη Βενεζουέλα σε αναδιάρθρωση τύπου ΔΝΤ, ιδιωτικοποίηση και νομική υποταγή στις δυτικές κεφαλαιαγορές. Θέλουν να πληρώσουν οι Κινέζοι για αυτό το πετρέλαιο σε δολάρια, μια μικρή ενόχληση για τον Xi, ένα ανόητο τέχνασμα για τους δυτικούς ολιγάρχες εισοδηματίες.

Σε ένα σύστημα που καθοδηγείται από παράγωγα και ηγεμονικό δολάριο, τα χρήματα δεν κερδίζονται πλημμυρίζοντας τις αγορές με πετρέλαιο. Δημιουργούνται περιορίζοντας την προσφορά, διογκώνοντας τις τιμές, τιτλοποιώντας μελλοντικές ροές και εξάγοντας ενοίκια μέσω χρεωστικών τίτλων. 

Αυτό είναι το πραγματικό παιχνίδι. Όχι πετρέλαιο για τους Αμερικανούς. Όχι ανάπτυξη για τη Βενεζουέλα. Αλλά οικονομικός έλεγχος, κομματιασμένη βιομηχανία, συμπιεσμένη παραγωγή και υψηλότερες παγκόσμιες τιμές. Δείτε πώς λειτουργεί στην πραγματικότητα ο μηχανισμός, βήμα προς βήμα, ως ένα ενιαίο ολοκληρωμένο σύστημα:

Το PDVSA μπήκε στη δεκαετία του 2010 με περίπου 30-35 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξωτερικό χρέος, μεγάλο μέρος του οποίου συσσωρεύτηκε κατά την κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου μετά το 2014. Αυτό το χρέος εκδόθηκε βάσει του δικαίου της Νέας Υόρκης και του διεθνούς εμπορικού δικαίου, όχι του δικαίου της Βενεζουέλας, κάνοντάς το άμεσα ευάλωτο σε ξένες δικαστικές διαμάχες όταν καθυστερήσουν οι αποπληρωμές.  

Οι κυρώσεις των ΗΠΑ, που επιβλήθηκαν κυρίως μέσω του καθεστώτος OFAC του Υπουργείου Οικονομικών, δεν «τιμώρησαν» απλώς τη Βενεζουέλα. Πάγωσαν την πρόσβαση του PDVSA σε δολαριακές εκκαθαρίσεις, μπλόκαραν την αναχρηματοδότηση, απαγόρευσαν σε Αμερικανούς υπηκόους να μετακυλίουν το χρέος και διέκοψαν την πρόσβαση σε ανταλλακτικά, αραιωτικά, ασφάλιση, ναυτιλία και αντασφάλιση. Αυτά εγγυήθηκαν την κατάρρευση της παραγωγής. Η παραγωγή μειώθηκε από πάνω από 2,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2015 σε κάτω από 700 χιλιάδες μέχρι το 2020. Αυτή η κατάρρευση αναφέρθηκε στη συνέχεια ως απόδειξη «κακοδιαχείρισης», ολοκληρώνοντας την αφηγηματική λούπα.

Μόλις σημειώθηκαν αθετήσεις πληρωμών υπό συνθήκες που προκλήθηκαν από κυρώσεις, οι πιστωτές ενεργοποίησαν διαιτησίες και δικαστικές διαμάχες. Οι διμερείς επενδυτικές συνθήκες που υπογράφηκαν τη δεκαετία του 1990 έδωσαν στις ξένες εταιρείες δικαίωμα συμμετοχής στο ICSID, το σύστημα διαιτησίας που συνδέεται με την Παγκόσμια Τράπεζα και έχει σχεδιαστεί ρητά για την προστασία του κεφαλαίου έναντι κυρίαρχων κρατών. Η Βενεζουέλα αντιμετωπίζει τώρα υποχρεώσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων εξαιτίας διαιτητικών αποφάσεων και αξιώσεων του ICSID, πολλές από τις οποίες συνδέονται με ιδιωτικοποιήσεις πριν από τον Τσάβες και εθνικοποιήσεις μετά τον Τσάβες.

Αυτές οι διαιτητικές αποφάσεις δεν είναι εκτελεστές εντός της Βενεζουέλας, αλλά έναντι περιουσιακών στοιχείων της Βενεζουέλας στο εξωτερικό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η CITGO, η θυγατρική του PDVSA στις ΗΠΑ, έγινε ο κύριος στόχος. Τα δικαστήρια του Delaware αντιμετωπίζουν τις διαιτητικές αποφάσεις ως κύριες αξιώσεις. Το αποτέλεσμα δεν είναι αποζημίωση μέσω παραγωγής, αλλά αναγκαστική ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων και ποτάμια χρέους. 

Σε κανένα σημείο αυτή η διαδικασία δεν απαιτεί την ανοικοδόμηση της πετρελαϊκής δυναμικότητας της Βενεζουέλας. Στην πραγματικότητα, η ανοικοδόμηση της παραγωγής θα υπονόμευε ολόκληρη τη δομή αυξάνοντας την προσφορά και μειώνοντας τη μόχλευση των τιμών. Το ορθολογικό οικονομικό αποτέλεσμα είναι η μόνιμα περιορισμένη παραγωγή, τα μελλοντικά βαρέλια ως collateral, και οι εξωτερικά ελεγχόμενες ταμειακές ροές.

Οι κυρώσεις δημιουργούν χρεοκοπία. Η χρεοκοπία ενεργοποιεί τη διαιτησία. Η διαιτησία επιτρέπει την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων. Η κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων επιβάλλει πειθαρχία στο κράτος. Στη συνέχεια, οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες παρεμβαίνουν για να «σταθεροποιήσουν» τα συντρίμμια μέσω αναδιάρθρωσης χρέους, ανταλλαγής μετοχών και επανεισόδου με ελεγχόμενες τιμές. Το πετρέλαιο παραμένει ως επί το πλείστον στο έδαφος. Τα έσοδα απ’ τις προσόδους ρέουν προς τα έξω. 

Γι’ αυτό η φράση «θέλουν απλώς το πετρέλαιο» δεν είναι απλώς λανθασμένη, αλλά και αντεστραμμένη. Το πετρέλαιο είναι πιο πολύτιμο όταν δεν παράγεται, όταν υπάρχει ως μελλοντική αξίωση που στηρίζει χρέος, παράγωγα και γεωπολιτική μόχλευση.

Όποιος σας λέει το αντίθετο είτε είναι ιστορικά αναλφάβητος είτε πουλάει ψέματα. Ο Τραμπ απλώς επιταχύνει τη μηχανή χρέους και δεν εξάγει πόρους όπως η φαντασίωση του Ρωμαϊκού Raubbauwirtschaft (: αρπακτική οικονομία).

Η πραγματικότητα είναι ότι η δυτική αριστερά πέρασε δεκαετίες προβάλλοντας το επιχείρημα «είναι λάθος να εξάγουμε πόρους επειδή είμαστε ηθικοί» και ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΣΥΝΕΒΗ ΠΟΤΕ. Είναι χαμένη, ήρθε η ώρα να αντικρούσει την οικονομική ολιγαρχία ως ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΣ ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ από κάθε άποψη.