Cyborg
Cyborg #25 - 10/2022

#25 - 10/2022

Το ριζοσπαστικό μενού του Bill Gates για τα διατροφικά συστήματα: υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, πατέντες, μονοκαλλιέργειες

Αν ο Bill Gates κάνει ό,τι θέλει, το φαγητό στο μέλλον θα μοιάζει ελάχιστα με αυτό που υπάρχει στο πιάτο μας σήμερα. Ο Gates και οι εταίροι του στην αγροτική βιομηχανία προτείνουν να μεταμορφώσουν τα τρόφιμά μας και τον τρόπο παραγωγής τους.

Για τους τεχνο-βιομήχανους τροφίμων, η πείνα και η κλιματική αλλαγή είναι προβλήματα που πρέπει να λυθούν με data και μηχανική. Τα βασικά συστατικά του επαναστατικού τους σχεδίου: η γενετική μηχανική - και η κατοχύρωση με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας - των πάντων, από τους σπόρους και τα ζώα που προορίζονται για τροφή, μέχρι τα μικρόβια στο έδαφος και τις διαδικασίες που χρησιμοποιούμε για την παρασκευή τροφίμων. Οι τοπικές διατροφικές κουλτούρες και οι παραδοσιακές δίαιτες θα μπορούσαν να εξαφανιστούν, καθώς η παραγωγή τροφίμων μεταφέρεται σε εσωτερικούς χώρους, σε εργαστήρια που καλλιεργούν ψεύτικο κρέας και εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα.

Ο Gates λέει ότι οι πλούσιες χώρες θα πρέπει να στραφούν εξ ολοκλήρου προς το συνθετικό βόειο κρέας. Και έχει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για την πώλησή τους. Ως ένα τρόφιμο που μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση του κλίματος, ο Gates διαφημίζει το Impossible Burger, ένα φυτικό μπιφτέκι που παρασκευάζεται από γενετικά τροποποιημένη σόγια και παρασκευάζεται με τροποποιημένη μαγιά. Ο κατασκευαστής του, η Impossible Foods που χρηματοδοτείται από τον Gates, έχει δύο δωδεκάδες διπλώματα ευρεσιτεχνίας και περισσότερες από 100 εκκρεμείς πατέντες για την τεχνητή αντιγραφή τυριού, βοδινού κρέατος και κοτόπουλου και τη διαπότιση αυτών των προϊόντων με κατασκευασμένες γεύσεις, αρώματα και υφές.

Η Ginkgo Bioworks, μια νεοσύστατη επιχείρηση που υποστηρίζεται από τον Gates και κατασκευάζει «προσαρμοσμένους οργανισμούς», μόλις μπήκε στο χρηματιστήριο με μια συμφωνία ύψους 17,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η εταιρεία χρησιμοποιεί την τεχνολογία «κυτταρικού προγραμματισμού» για τη γενετική τροποποίηση γεύσεων και αρωμάτων σε εμπορικά στελέχη μηχανικής ζύμης και βακτηρίων για τη δημιουργία «φυσικών» συστατικών, συμπεριλαμβανομένων βιταμινών, αμινοξέων, ενζύμων και αρωμάτων για υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα.

Σύμφωνα με την παρουσίασή της στους επενδυτές, η Ginkgo σχεδιάζει να δημιουργήσει έως και 20.000 τροποποιημένα «κυτταρικά προγράμματα» (τώρα έχει πέντε) για προϊόντα διατροφής και πολλές άλλες χρήσεις. Το Axios [αμερικανικό ειδησεογραφικό portal] αναφέρει ότι η εταιρεία σχεδιάζει να χρεώνει τους πελάτες για τη χρήση της «βιολογικής πλατφόρμας» της, όπως η Amazon χρεώνει για το κέντρο δεδομένων της, και θα παίρνει δικαιώματα όπως οι εφαρμογές στο Apple Store. Οι πελάτες της Ginkgo, ξεκαθαρίζει η παρουσίαση στους επενδυτές, δεν είναι οι καταναλωτές ή οι αγρότες, αλλά οι μεγαλύτερες εταιρείες χημικών, τροφίμων και φαρμάκων στον κόσμο.

Αν τα προϊόντα τεχνο-διατροφής δεν βρίσκονται ψηλά στις λίστες αγορών των περισσότερων καταναλωτών και πρέπει να ανέβουν, αυτός είναι ένας στόχος που οι επενδυτές μπορούν να υποστηρίξουν. Η αγορά γενετικά τροποποιημένων προϊόντων έχει τη δυνατότητα να φτάσει τα 2-4 τρισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα 20 χρόνια. Και ο Bill Gates είναι σε θέση να καρπωθεί τα οφέλη. Ο Gates υποστηρίζει «ένα πλήθος νεοφυών επιχειρήσεων τεχνολογίας αγροδιατροφής», αναφέρει το AgFunder News, είτε μέσω ιδιωτικών επενδυτικών οχημάτων είτε μέσω του Gates Foundation Trust, το οποίο χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες του ιδρύματος.
Ο Gates και οι νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνολογίας παρουσιάζουν τα προϊόντα τους ως λύσεις για τα πιο δύσκολα περιβαλλοντικά και κοινωνικά μας ζητήματα. Αλλά είναι όντως;

Cyborg #25

Διπλασιασμός των μονοκαλλιεργειών

Η «νικηφόρα στρατηγική του Gates για τα τρόφιμα και τη γεωργία», σύμφωνα με πρόσφατο άρθρο του Shawn Tully στο περιοδικό Fortune, «είναι η εξεύρεση τρόπων ώστε οι αγρότες να παράγουν περισσότερο καλαμπόκι και σόγια σε κάθε στρέμμα… μειώνοντας παράλληλα σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα». Ο Gates πιστεύει ότι «οι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι και τα χημικά ζιζανιοκτόνα, στις σωστές δόσεις - και όχι η εντατική βιολογική γεωργία - είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα».

Από το 2006, το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates έχει δαπανήσει πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια για προσπάθειες μετασχηματισμού της αφρικανικής γεωργίας. Το εμβληματικό του πρόγραμμα, η Συμμαχία για μια Πράσινη Επανάσταση στην Αφρική, εργάζεται για τη μετάβαση των αγροτών στη βιομηχανική γεωργία υψηλής εισροής και την ανάπτυξη αγορών κλίμακας για εμπορικούς σπόρους και αγροχημικά. Ο Gates λέει ότι αυτές οι μέθοδοι μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή και να βγάλουν τους αγρότες από τη φτώχεια.

Πολλοί επικριτές, συμπεριλαμβανομένων των αφρικανικών θρησκευτικών ηγετών και εκατοντάδων ομάδων της κοινωνίας των πολιτών σε όλο τον κόσμο, λένε ότι οι στρατηγικές γεωργικής ανάπτυξης του ιδρύματος δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους και ότι οι πολυεθνικές εταιρείες επωφελούνται περισσότερο από τους μικρούς αγρότες και τις κοινότητες στην Αφρική. Το ίδρυμα δεν απάντησε στα αιτήματά μας για σχόλια.

«Ο Gates επηρέασε την κατεύθυνση της γεωργίας προς όφελος των εταιρειών», δήλωσε ο Million Belay, συντονιστής της Alliance for Food Sovereignty in Africa (AFSA), ενός συνασπισμού 50 ομάδων με έδρα την Αφρική. «Το ίδρυμά του έχει συμβάλει σε τεράστιο βαθμό στην αποδυνάμωση των κανονισμών μας για τους σπόρους, τη βιοασφάλεια και τους κανονισμούς που σχετίζονται με τα αγροχημικά… θα χρειαστούν χρόνια για να αναιρέσουμε ό,τι έχουν κάνει».

Ο Gates επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα σκέφτονται για το μέλλον της γεωργίας στην Αφρική, δήλωσε ο Belay. «Το αφήγημα τώρα είναι ότι πρέπει να χρησιμοποιείτε αγροχημικά, ποικιλίες υψηλής απόδοσης, ΓΤΟ και ένα πλήθος άλλων τεχνικών διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για να τραφείτε», είπε. «Θα χρειαστούν επίσης χρόνια για να πείσουμε τις ελίτ μας ότι το μέλλον είναι η αγροοικολογία. Ως ένας από τους πιο πλούσιους και ισχυρούς ανθρώπους στον πλανήτη, οι πόρτες των κυβερνήσεών μας είναι ορθάνοιχτες (για τον Gates), ενώ είναι μισόκλειστες για τους Αφρικανούς πολίτες. Πρέπει να τον καλέσουμε και να αλλάξει κατεύθυνση».

Κορυφαίοι εμπειρογνώμονες στον τομέα της επισιτιστικής ασφάλειας και της διατροφής ζητούν μια στροφή από τη βιομηχανική γεωργία τύπου πράσινης επανάστασης προς την αγροοικολογία, η οποία προωθεί τη βιοποικιλότητα αντί των μονοκαλλιεργειών, ενσωματώνει τα ζώα για την αποκατάσταση των εδαφών και υποστηρίζει πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και των κοινωνικών διαιρέσεων. Τα διαφοροποιημένα αγροοικολογικά συστήματα είναι πιο ανθεκτικά, λένε, και έχουν μεγαλύτερη ικανότητα ανάκαμψης από διαταραχές, συμπεριλαμβανομένων των ακραίων καιρικών φαινομένων, των παρασίτων και των ασθενειών. 

Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η βιομηχανική γεωργία έντασης χημικών ουσιών αποτελεί βασικό παράγοντα της κλιματικής αλλαγής, της διάβρωσης του εδάφους και της παγκόσμιας μείωσης των εντόμων. Οι μονοκαλλιέργειες καλαμποκιού και σόγιας είναι ιδιαίτερα προβληματικές- εξαντλούν το έδαφος και βασίζονται σε συνθετικά λιπάσματα που εκπέμπουν οξείδιο του αζώτου, ένα αέριο του θερμοκηπίου 300 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα για την αύξηση της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας. Αυτά είναι προβλήματα που ο Bill Gates ελπίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να διορθώσει.

Μια λύση για το κλίμα;

Το Fortune περιγράφει τα σχέδια του Gates για την εντατικοποίηση της παραγωγής καλαμποκιού και σόγιας ως μια «καίρια εκστρατεία στον πόλεμο κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη». Πώς έτσι; Η Syngenta, η δεύτερη μεγαλύτερη αγροχημική εταιρεία στον κόσμο, «αναπτύσσει big data, γονιδιακή επεξεργασία, ανάλυση DNA και άλλες πρωτοποριακές τεχνολογίες με στόχο την αύξηση των συγκομιδών και τη μείωση του CO2». Η Bayer, η κορυφαία εταιρεία χημικών προϊόντων και σπόρων, κάνει μια παρόμοια προσπάθεια και ισχυρίζεται ότι οι νέες τεχνολογίες αειφορίας της «θα δώσουν δύναμη σε 100 εκατομμύρια μικρούς αγρότες σε όλο τον κόσμο».

Επί 30 χρόνια, οι εταιρείες αγροχημικών υποσχέθηκαν ότι οι ΓΤΟ θα μπορούσαν να θρέψουν τους φτωχούς και να βοηθήσουν τους μικροκαλλιεργητές, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ακόμη κάτι τέτοιο. Οι περισσότερες γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες στο έδαφος σήμερα είναι κατασκευασμένες για να επιβιώνουν από χημικές ουσίες που σκοτώνουν ζιζάνια ή να σκοτώνουν έντομα. Ενώ αυτές οι καλλιέργειες προσέφεραν βραχυπρόθεσμα οφέλη στους αγρότες, δεν προσέφεραν κανένα όφελος στους καταναλωτές, ούτε τήρησαν τις υποσχέσεις για αύξηση των αποδόσεων, αλλά αύξησαν τη χρήση ζιζανιοκτόνων. Τα στοιχεία δείχνουν τώρα ότι οι καλλιέργειες αποτυγχάνουν, καθώς τα ζιζάνια και τα έντομα εξελίσσονται πιο γρήγορα από την τεχνολογία.

Ως λύση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και τη δυνατότητα «βιώσιμης εντατικοποίησης» της βιομηχανικής γεωργίας, το ίδρυμα Gates και η Bayer επιδεικνύουν πειραματικά σχέδια για τη γενετική τροποποίηση μικροβίων ώστε να δεσμεύουν το άζωτο στα φυτά. «Αν αυτές οι προσεγγίσεις αποδώσουν», γράφει ο Gates στο βιβλίο του για το κλίμα, «θα μειώσουν δραματικά την ανάγκη για λίπασμα και όλες τις εκπομπές για τις οποίες ευθύνεται». Το 2017, η Ginkgo Bioworks συνεργάστηκε με την Bayer για να ξεκινήσει την JoynBio, μια εταιρεία μικροβίων που εργάζεται για τη δημιουργία αυτογονιμοποιούμενων φυτών.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Μετάφραση: Harry Tuttle

Cyborg #25
κορυφή