Cyborg
Cyborg #24 - 06/2022

#24 - 06/2022

Ψηφιακά νομίσματα, αλγοριθμικές φυλακές

Όταν επιβλήθηκε (στην ελλάδα) η υποχρεωτική χρήση “πλαστικού χρήματος” για το 30% του φορολογητέου ποσού καθενός / καθεμιάς, η δικαιολόγηση ήταν “για την πάταξη της φοροδιαφυγής”: το να περνάνε οι χρηματικές συναλλαγές μέσα απ’ τους υπολογιστές και τους αλγόριθμους των τραπεζών φαινόταν ένας εύκολος και αποδοτικός τρόπος για να περιοριστεί η “μαύρη οικονομία”· δηλαδή οι δοσοληψίες στις οποίες το κράτος δεν παίρνει το μερδικό του (και δεν θα σχολιάσουμε εδώ τι κάνει το ελληνικό κράτος τα φορολογικά του έσοδα...)
Πριν γίνει νόμος η υποχρεωτική χρήση “πλαστικού χρήματος” οι τράπεζες είχαν προσπαθήσει με άλλα επιχειρήματα να το κάνουν δημοφιλές. Το πιο συνηθισμένο ήταν η “ασφάλεια”, σε σχέση με το πορτοφόλι και το ρευστό: ακόμα κι αν σου κλέψουν την “κάρτα” μπορείς εύκολα να την μπλοκάρεις. Ελάχιστη προσοχή δόθηκε στο κατά πόσον αυτή η “ασφάλεια” είναι πράγματι δωρεάν, και τι σημαίνει να έχουν οι τράπεζες (μαζί με κρατικές υπηρεσίες) εποπτεία του τι αγοράζει και τι πληρώνει ο καθένας. Συν τω χρόνω οι “κάρτες” έγιναν must, και αντίστοιχα αόρατο και, εν τέλει αδιάφορο έγινε το γεγονός ότι αν οι δοσοληψίες του καθενός είναι προσωπικό του ζήτημα τότε το να του αποσπώνται τα σχετικά δεδομένα και μετα-δεδομένα είναι κατάχρηση εξουσίας. Αυτό έγινε ξεκάθαρο με το “κλείσιμο των τραπεζών”, το καλοκαίρι του 2015 - φαίνεται όμως ότι εκείνη η διδακτική εμπειρία έχει ξεχαστεί...
Η υγιεινιστική τρομοεκστρατεία και οι απαγορεύσεις έσπρωξαν την ψηφιοποίηση και σ’ ότι αφορά το χρήμα. Αφενός με την τρομοκρατία ότι τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα είναι parking του τσαχπίνη, και καλύτερα να αποφεύγονται... Αφετέρου με την εκπαίδευση ενός τμήματος των υποτελών στο να πληρώνουν μεταφέροντας ποσά ηλεκτρονικά από λογαριασμό σε λογαριασμό.
Αυτά δείχνουν ότι ο δρόμος για το ψηφιακό χρήμα έχει ανοίξει, και ότι είναι σχεδόν λεωφόρος.
Περί τίνος πρόκειται;

Το “πλαστικό χρήμα” είναι επίσης ψηφιακό· και από πρώτη ματιά μπορεί ο καθένας (ειδικά οι λάτρεις της “κάρτας”) να νομίσει ότι δεν αλλάζει τίποτα με τα επερχόμενα digital currencies. Αν αντί για χαρτονομίσματα και κέρματα έχει κάποιος μια “ιδέα” χρήματος παρκαρισμένου στο τραπεζικό λογιστήριο, θα μπορούσε αντί για το γνωστό χρήμα να έχει ένα καλάθι με βότσαλα ή φασόλια: αν μπορεί να πληρώνει “μεταφέροντας” απ’ τον δικό του λογαριασμό σ’ έναν άλλο λογιστικές μονάδες (που αναπαριστούν ποσά), είναι απλά ζήτημα σύμβασης το ότι αυτό το “χρήμα” έχει την τάδε ή την δείνα μορφή. Ουσιαστικά η μορφή είναι αδιάφορη· σημασία έχουν τα συν (οι εισροές) και τα πλην (οι εκροές) στο “ψηφιακό καλάθι”, που πάντα αναπαριστώνται με αριθμούς.

Όμως ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει ότι μέσα απ’ αυτήν την ψηφιοποίηση, οι συναλλαγές περνάνε, καταγράφονται, ταξινομούνται και ελέγχονται από ένα “κέντρο”, που τεχνικά είναι ένας υπολογιστής, και πολιτικά κάποια έκφανση της εξουσίας. Μπορεί να είναι τραπεζική, φορολογική, αστυνομική, εμπορική... Αυτή είναι μια τεράστια διαφορά ανάμεσα σ’ αυτό που (για λόγους συνεννόησης) θα λέγαμε “φυσικό χρήμα”, χρήμα σε “φυσική μορφή” (χαρτονομίσματα, κέρματα) και στο “ψηφιακό χρήμα”, τους αριθμούς και την λογιστική της. Με το “φυσικό χρήμα” κανείς δεν μπορεί να ξέρει τις συναλλαγές άλλων, κι άρα τις συνήθειες, την καθημερινότητα, τα ιδιαίτερα γούστα τους. Με το “ψηφιακό χρήμα” ξέρει (και μάλιστα πολύ καλύτερα, εφόσον διαθέτει πλήρες ιστορικό “χρήσης”) το πολιτικό κέντρο: τραπεζικό, φορολογικό, αστυνομικό, εμπορικό...

Συμβαίνει ήδη. Αλλά η υπεξαίρεση δεν έχει φτάσει ακόμα στην ακραία, οριακή, ιδανική εκδοχή της.  Αυτό πρόκειται να γίνει με τα Central Bank Digital Currencies (CBDCs) που προετοιμάζονται πυρετωδώς.
Η στρατηγική διαφορά των CBDCs σε σχέση με το”πλαστικό χρήμα” είναι ενδιαφέρουσα. Το δεύτερο αντιστοιχεί με διαφορετικές (εμπορικές) τράπεζες, στις οποίες ο καθένας κρατάει έναν καταθετικό λογαριασμό. Στο βαθμό που η χρήση του “πλαστικού” ή του ηλεκτρονικού χρήματος είναι εν μέρει μόνο υποχρεωτική, είναι ελεύθερος να κρατάει σ’ αυτόν μόνο το ποσοστό που πρέπει να χρησιμοποιήσει με κάρτα· ή μπορεί να “τραβάει” επιλεκτικά ποσά (“φυσικό χρήμα”) κατά βούληση. Αντίθετα ο τελικός (δηλωμένος) σκοπός της δημιουργίας των CBDCs είναι η εξαφάνιση του “φυσικού χρήματος”, των μορφών χαρτονόμισμα ή/και κέρμα, και η υποχρεωτική διέλευση κάθε συναλλαγής, αδιάφορο πόσο “μεγάλη” ή “μικρή” είναι, από το κέντρο ελέγχου. Ο τελικός (δηλωμένος) σκοπός του ψηφιακού χρήματος είναι να είναι ο μοναδικός τρόπος, η μοναδική μορφή “κατοχής χρήματος” - και μάλιστα με άτυπη αλλά ουσιαστική συν-ιδιοκτησία, ανάμεσα στον κάθε υπήκοο και στους χειριστές του “κέντρου ελέγχου”.

Cyborg #24

Ας δώσουμε τρία χειροπιαστά παραδείγματα του τι σημαίνει ήδη αυτή η παράξενη (αλλά στρατηγική για τα αφεντικά) συν-ιδιοκτησία.
Πρώτο παράδειγμα, το λεγόμενο “ακατάσχετο” του ποσού ενός τραπεζικού λογαριασμού. Τι σημαίνει ότι το “κέντρο” (η συνεργασία μεταξύ τράπεζας και εφορίας...) αναγνωρίζει μόνο ένα ποσό ως 1000 ευρώ (αν δεν κάνουμε λάθος) ως πλήρη και ανέγγιχτη ιδιοκτησία χρήματος οποιουδήποτε έχει τραπεζικό λογαριασμό; Σημαίνει ότι σε αντίθεση με το “φυσικό χρήμα” το “ψηφιακό” (αυτή είναι η αναγνωρίσιμη μορφή των αριθμών σ’ έναν τέτοιο λογαριασμό) μπορεί να κατασχεθεί - ας πούμε εξαιτίας χρεών-προς-την-εφορία... Αυτό μπορεί να διατυπωθεί διαφορετικά: απ’ τα 1001 ευρώ και πάνω οι λογιστικές μονάδες που καταγράφονται σ’ έναν τραπεζικό λογαριασμό, ΔΕΝ ανήκουν στον ουσιαστικό κάτοχό τους παρά μόνο υπό όρους. (Και φυσικά οι 1000 λογιστικές μονάδες μπορούν να γίνουν με κεντρική απόφαση 900 ή 800...)
Τι όρους; Ποιός επιβάλει αυτούς τους όρους; Εκείνος που έχει την εξουσία...

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

κορυφή