Cyborg
Cyborg #21 - 06/2021

#21 - 06/2021

Πώς μπορεί να σωθεί η φιλελεύθερη δημοκρατία; Αυτοκτονώντας

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στις 9 Φεβρουαρίου, στη γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung, υπό τον τίτλο Mehr Diktatur wagen (τολμήστε περισσότερη δικτατορία). Το υπογράφει ο Thomas Brussig, συγγραφέας, γεννημένος στην Ανατολική Γερμανία. Καθώς δεν διαθέτουμε πρόσβαση στο πρωτότυπο,[1https://www.sueddeutsche.de/kultur/corona-diktatur-thomas-brussig-1.5199495] μεταφράζουμε από την αγγλική του απόδοση, όπως δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του περιοδικού Telos. [2http://www.telospress.com/risk-more-dictatorship/] Ακολουθεί ένας σύντομος σχολιασμός.

Τολμήστε περισσότερη δικτατορία

«Παρόλο που οι ρυθμοί μόλυνσης πέφτουν, η κρίση του κορωνοϊού εξακολουθεί να είναι μια εμπειρία που μας βρίσκει ανήμπορους να αντιδράσουμε. Παρά τους περιορισμούς στην καθημερινή μας ζωή και την έναρξη των εμβολιασμών, δεν φαίνεται κάποιο τέλος στον ορίζοντα – παρόλο που υπάρχουν λίγες χώρες οι οποίες έχουν καταφέρει να ανασχέσουν τον ιό. Ο λόγος για αυτό το αίσθημα ανημποριάς ενώπιον του κορωνοϊού οφείλεται στο γεγονός ότι μέχρι τώρα κληθήκαμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κρίση με τα εργαλεία που μας παρέχει η δημοκρατία.

Ο Σίγκμουντ Φρόυντ μιλούσε κάποτε για τα «τρία πλήγματα που βίωσε η ανθρωπότητα»: πρώτον, για την Κοπερνίκεια κοσμοαντίληψη που μας εκτόπισε από το κέντρο του σύμπαντος· δεύτερον, για τον Δαρβινισμό, σύμφωνα με τον οποίο δεν καταγόμαστε από τον Θεό, αλλά από τις μαϊμούδες· τρίτον, για την ψυχανάλυση, η οποία μάς λέει ότι δεν είμαστε αυτο-καθοριζόμενα όντα, αλλά ότι οι πράξεις μας καθοδηγούνται από κρυφά, ασυνείδητα και ενστικτώδη κίνητρα. Τώρα πλέον μπορούμε να μιλάμε για τα τρία πλήγματα κατά της δημοκρατίας, παρόλο που δεν έχουν περάσει παρά μόνο τρεις δεκαετίας από την εποχή που ο φιλελευθερισμός βρισκόταν στο ζενίθ του. Σύμφωνα με τη δημοφιλή αντίληψη περί «τέλους της ιστορίας», οι οικονομίες της αγοράς και η δημοκρατία είχαν επιτύχει μια αδιαμφισβήτητη νίκη και δεν υπήρχε τίποτα για να ανακόψει τη διάδοσή τους σε όλο τον κόσμο.

Ήταν μια πεποίθηση που δέχτηκε έναν πρώτο ισχυρό κλονισμό με αφορμή το Κινέζικο οικονομικό θαύμα το οποίο απέδειξε το αβάσιμο της υπόθεσης ότι δημοκρατία και οικονομία της αγοράς πάνε μαζί από τη φύση τους. Η οικονομία της αγοράς, μέσα στα πλαίσια ενός μονοκομματικού κράτους, έχει επιτύχει εξαιρετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, ευημερία και εξέχοντα τεχνολογικά επιτεύγματα, είτε αυτά είναι στην αρχιτεκτονική είτε στα διαστημικά ταξίδια είτε στην τεχνητή νοημοσύνη. Το δεύτερο πλήγμα κατά της δημοκρατίας έχει να κάνει με τον Trump και το Brexit· τα γεγονότα στο διάστημα 2016-2020 έφεραν στο φως τα ευάλωτα σημεία της δημοκρατίας απέναντι στη δημαγωγία. Το πρόβλημα με τον Trump δεν ήταν μόνο ότι κάποιος σαν αυτόν μπόρεσε να κερδίσει τις εκλογές, αλλά και το πόσο λίγη αντίσταση βρήκε καθώς αυτό το αίσχος ποδοπατούσε το αξίωμα του προέδρου χωρίς να βρεθεί κάποιος να τον πετάξει έξω από τον Λευκό Οίκο και χωρίς να τον σταματήσει το περίφημο διακομματικό σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (checks and balances). Ακόμα και η εκλογική του ήττα δεν ήταν ακριβώς μια ένδοξη στιγμή της δημοκρατίας – ήταν ένα διάστημα παρατεταμένης αγωνίας. Αντιθέτως, το Brexit έκανε τη δημοκρατία να μοιάζει με καρικατούρα: κατόπιν ενός δημοψηφίσματος του οποίου το αποτέλεσμα ήταν περίπου 50-50, οι εκπρόσωποι του μειοψηφούντος και πιο έξυπνου μισού υπέκυψαν στο άλλο, ελάχιστα μεγαλύτερο αλλά σαφώς ηλιθιότερο μισό, βαφτίζοντας τη δειλία τους ως «σεβασμό σε μια δημοκρατική απόφαση». Το τρίτο πλήγμα για τη δημοκρατία ήρθε προφανώς με την κρίση του κορωνοϊού, από τη στιγμή που η δημοκρατία έχει φανεί ανίκανη να κάνει χρήση των εργαλείων εκείνων που είναι απαραίτητα για μια επιτυχή αντιμετώπιση της πανδημίας.

Υπάρχουν βεβαίως και μερικές δημοκρατίες που έχουν θέσει την πανδημία υπό έλεγχο – π.χ., η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα, αλλά πρόκειται για κράτη που είναι νησιά (ή σχεδόν νησιά), κάτι που δεν επιτρέπει να γίνουν εύκολες συγκρίσεις. Και δυστυχώς υπάρχει το παράδειγμα μιας άλλης χώρας – η Κίνα και πάλι – με ένα αυταρχικό καθεστώς που ξεμπέρδεψε νωρίς με τον κορωνοϊό, θέτοντας γρήγορα ένα τέλος στο δεύτερο κύμα.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Separatrix

Σημειώσεις

1 - https://www.sueddeutsche.de/kultur/corona-diktatur-thomas-brussig-1.5199495
[ επιστροφή]

κορυφή