Cyborg
Cyborg #20 - 02/2021

#20 - 02/2021

Η ευρώπη βιο-φρούριο

Η ιδέα

Η ιδέα για ενοποίηση των ευρωπαϊκών βάσεων με τα δεδομένα των υπήκοων της ε.ε, αλλά και όσων έρχονται σε αυτήν (ως τουρίστες ή ως μετανάστες), υπάρχει στο τραπέζι των συζητήσεων για πάνω από 15 χρόνια. Όμως στα πρώτα βήματά της έπεφτε πάνω σε διάφορα ζητήματα που έθεταν είτε οι μηχανές οι ίδιες, αφού είχε ακόμα δρόμο η ανάπτυξη των συστημάτων για να καλυφθούν οι απαιτήσεις, είτε οι πολιτικές της ελευθερίας· περισσότερο ίσως, με την έννοια της ιδιωτικότητας και της προστασίας των δεδομένων και λιγότερο με αυτήν της ελευθερίας της μετακίνησης.
Αυτό, μέχρι τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες και το Παρίσι, το 2015, αλλά και την αύξηση της μετακίνησης πληθυσμών προς την ευρώπη, κυρίως από το μέτωπο της συρίας, τα επόμενα χρόνια. Από το 2016 η ευρωπαϊκή επιτροπή έχει βάλει σε πρώτη γραμμή την ιδέα για ενοποίηση των βάσεων, θέτοντας συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα: οι εκτιμήσεις λένε ότι το σύστημα θα είναι έτοιμο το 2023.

Αν και το τεχνικό πρόβλημα στην εφαρμογή, ήταν ζήτημα χρόνου – αφού η εξέλιξη της τεχνολογίας ως επιστήμης δεν έχει αμφισβητηθεί στα σοβαρά – αυτό των πολιτικών δικαιωμάτων έπρεπε κάπως να λυθεί. Οι συζητήσεις στις επιτροπές είχαν πάντα αυτό το εμπόδιο, προσπαθώντας να το στρογγυλέψουν με διάφορες θεσμίσεις μέτρων για την σωστή χρήση και την ασφάλεια των δεδομένων. Επειδή όμως η «σωστή» εφαρμογή της επιτήρησης και του ελέγχου δεν έχει πολύ χώρο για τέτοιες – και άλλες – ελευθερίες, και επειδή ένας καπιταλισμός σε κρίση δεν μπορεί να περιμένει πότε θα συμμορφωθούν όσοι έχουν τάσεις για αυτές τις ελευθερίες, είναι πιο πρακτικό να μην γίνονται και πολλές τέτοιες συζητήσεις· ή αν γίνονται, να γίνονται στην βάση της «έκτακτης ανάγκης». Δεν είναι και κάτι καινούριο.

Αντιγράφουμε από μια σχετική έκθεση: [1Biometrics and international migration – Jillyanne Redpath, Ann Ist Super Sanita 2007 Vol-43]

“Τα γεγονότα της 11η Σεπτέμβρη είχαν δραματική επίδραση στην χρήση βιομετρικών συστημάτων στο πλαίσιο της μετανάστευσης και της ασφάλειας. Μέχρι τότε, τα βιομετρικά συστήματα αναπτύσσονταν ως εργαλεία διαχείρισης της μετανάστευσης και όπως άλλες αναπτυσσόμενες τεχνολογίες, εφαρμόζονταν ανα-περίπτωση στην βάση δοκιμών. Μια χρήση τους ήταν η διευκόλυνση όσων ταξίδευαν συχνά, εξασφαλίζοντας μια ξεχωριστή «γρήγορη» πύλη αφίξεων/αναχωρήσεων. Η εγγραφή στο βιομετρικό σύστημα ήταν εθελοντική και εξυπηρετούσε ως διευκόλυνση. Ως μέτρα ασφάλειας, τα βιομετρικά συστήματα χρησιμοποιούνταν μόνο για την είσοδο σε χώρους περιορισμένης πρόσβασης του αεροδρομίου (με εξαίρεση το EURODAC ). Παρότι οι πρωτοβουλίες για την εισαγωγή βιομετρικών στοιχείων στα διαβατήρια προϋπήρχαν της 11ης Σεπτέμβρη, τα γεγονότα εκείνης την ημέρας επιτάχυναν τις προσπάθειες και την καθιέρωση συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων για την υλοποίηση.” [2To EURODAC είναι μια ευρωπαϊκή βάση δακτυλικών αποτυπωμάτων, που δημιουργήθηκε το 2000 με σκοπό την καταγραφή και τον έλεγχο των αιτούντων άσυλο.]

Και από μια ακόμα: [3European securitization and biometric identification: the uses of genetic profiling – Paul Johnson and Robin Williams, Ann Ist Super Sanita 2007 Vol-43]

“Ακολουθώντας το παράδειγμα των ΗΠΑ, η αντζέντα «ασφάλειας» της ΕΕ προωθεί έντονα την χρήση βιομετρικών […] και έχει αποφασίσει ήδη την εισαγωγή δακτυλικών αποτυπωμάτων στα ευρωπαϊκά διαβατήρια.
[…]

Οι κυβερνητικές αντιδράσεις στα γεγονότα της 11ης Σεπτέμβρη 2001, όπως και σε άλλες τρομοκρατικές ενέργειες στο Μπαλί το 2002 και την Μαδρίτη το 2004, περιελάμβαναν αποφάσεις για την σημαντική αύξηση της ανάπτυξης και της εφαρμογής βιομετρικών και τεχνολογιών της πληροφορίας για την καταγραφή και επαλήθευση της ταυτότητας.
[…]

Στο πλαίσιο της ΕΕ υπάρχει αυξημένο πολιτικό ενδιαφέρον για την επέκταση των συστημάτων ταυτοποίησης, για την ενίσχυση των συνοριακών κανονισμών. Αυτό συνδέεται με μια παλαιότερη και μακροχρόνια φιλοδοξία της ΕΕ: να βρεθούν τρόποι διασφάλισης της ελεύθερης μετακίνησης των πολιτών εντός των κράτων μελών και της διαχείρισης της μετακίνησης στα εξωτερικά σύνορα. Μια τέτοια φιλοδοξία εκφράζεται μέσω του ιδανικού της ΕΕ ως περιοχή «ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης», όπου τα ασφαλή εξωτερικά σύνορα θεωρούνται κρίσιμα, έτσι ώστε η οι ελευθερίες των πολιτών της ΕΕ να μην διακυβεύονται από «εξωτερικές απειλές». Ο αποτελεσματικός έλεγχος της μετακίνησης των ατόμων, που σημαίνει την ρύθμιση τόσο των «εσωτερικών» όσο και των «εξωτερικών» συνόρων, απαιτεί την εξατομίκευση των ανθρώπων προκειμένου να καθοριστούν τα δικαιώματά τους για πρόσβαση και στα δύο μέρη. Η μεγάλη ειρωνεία της αντζέντας «ασφάλειας» της ΕΕ, στην οποία δόθηκε μεγαλύτερη ώθηση με την Συνθήκη του Άμστερνταμ και το μεταγενέστερο πρόγραμμα του Τάμπερε του 1999, είναι ότι η παροχή μεγαλύτερης ελευθερίας έχει συνδεθεί στενά με τις αυξημένες μορφές επιτήρησης· επιτήρηση, τόσο των πολιτών εκτός ΕΕ, όσο και εντός.
[…]

Το πρόγραμμα της Χάγης, που διαδέχθηκε το πρόγραμμα του Τάμπερε του 1999, έχει εκδοθεί πρόσφατα, μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως «Πρόγραμμα της Χάγης: Δέκα προτεραιότητες για την επόμενη πένταετία». Πολλές από αυτές τις δέκα προτεραιότητες συνδέουν την διατήρηση της «ελευθερίας» με αυξημένα μέτρα για την εξασφάλιση της «ασφάλειας» σε ολόκληρη την ΕΕ. Η προτεραιότητα νο 6 παρέχει το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα της αμοιβαίας σχέσης αυτών των δύο εννοιών, υποστηρίζοντας ότι: «μια περιοχή όπου η ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων διασφαλίζεται πλήρως, απαιτεί περαιτέρω προσπάθειες για ολοκληρωμένο έλεγχο της πρόσβασης, βάσει μιας ολοκληρωμένης διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων, μιας πολιτικής κοινής βίζας και με την υποστήριξη νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης βιομετρικών αναγνωριστικών.»
[…]

Το ιστορικό της εισαγωγής  των βιομετρικών στα διαβατήρια της ΕΕ περιλαμβάνει μια σειρά συζητήσεων σχετικά με την μετανάστευση και το έγκλημα· τα ψηφίσματα σχετικά με την καταγραφή ταυτότητας και ασφάλειας που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο το 2000, επανεκτιμήθηκαν γρήγορα μετά την 11η Σεπτέμβρη και έως τον Ιούνιο του 2003 η σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Θεσσαλονίκη επιβεβαίωσε την ανάγκη αναβάθμισης της ασφάλειας των διαβατηρίων με την χρήση βιομετρικής τεχνολογίας.”

Φτάνοντας στον Απρίλη του 2019, το έργο έχει προχωρήσει σημαντικά. Η τεχνολογία έχει κάνει τα άλματά της για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις· οι έξυπνοι αλγόριθμοι έχουν εκπαιδευτεί αρκετά καλά πάνω σε δεδομένα από πολλές «πηγές», όπως με τα γενναία δείγματα εθελοντικής αυτο-προβολής στα αντι-κοινωνικά δίκτυα, αλλά και με την απόσπαση βιομετρικών δεδομένων από μετανάστες/τριες, ενώ και οι τεχνολογίες δικτύων πλέον φαίνεται να αντέχουν αυτή την μεγάλη ροή δεδομένων. Τότε είναι που δίνεται το «πράσινο φως» από την ευρωβουλή για την δημιουργία της μεγα-βάσης βιομετρικών δεδομένων.

Cyborg

Η υλοποίηση

Η σχετική δήλωση της επιτροπής μετανάστευσης και εσωτερικών υποθέσεων αναφέρει: [4Security Union: The EU closes gaps between information systems for security, borders and migration management - 14 May, 2019]

“Σήμερα, το Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής για την κάλυψη σημαντικών κενών ασφαλείας, για την ενοποίηση των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ για την ασφάλεια, τη μετανάστευση και τη διαχείριση. [...]
Χαιρετίζοντας την έγκριση, ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας, Δημήτρης Αβραμόπουλος δήλωσε: «Μια αποτελεσματική και Ένωση Ασφαλείας (Security Union) πρέπει να διασφαλίσει ότι οι εθνικές αρχές και οι οργανισμοί της ΕΕ μπορούν να συνεργάζονται απρόσκοπτα, συνδέοντας τα σημεία μεταξύ των συστημάτων πληροφοριών για τη μετανάστευση, τα σύνορα και την ασφάλεια. Σήμερα, δημιουργούμε έναν κρίσιμο πυλώνα αυτού του έργου, παρέχοντας στους συνοριοφύλακες και στους αστυνομικούς τα κατάλληλα εργαλεία για την προστασία των ευρωπαίων πολιτών».
Η σημερινή έγκριση σηματοδοτεί το τελικό βήμα στη νομοθετική διαδικασία. Το κείμενο του κανονισμού θα δημοσιευθεί τώρα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες αργότερα. Η eu-LISA, ο οργανισμός της ΕΕ που είναι υπεύθυνος για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων πληροφοριών μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, θα ξεκινήσει στη συνέχεια το τεχνικό έργο της εφαρμογής των μέτρων διαλειτουργικότητας. Το έργο αυτό αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2023. Η Επιτροπή είναι επίσης έτοιμη να βοηθήσει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή του κανονισμού.”

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Wintermute

Σημειώσεις

1 - Biometrics and international migration – Jillyanne Redpath, Ann Ist Super Sanita 2007 Vol-43
[ επιστροφή ]

2 - To EURODAC είναι μια ευρωπαϊκή βάση δακτυλικών αποτυπωματών, που δημιουργήθηκε το 2000 με σκοπό την καταγραφή και τον έλεγχο των αιτούντων άσυλο.
[ επιστροφή ]

3 - European securitization and biometric identification: the uses of genetic profiling – Paul Johnson and Robin Williams, Ann Ist Super Sanita 2007 Vol-43
[ επιστροφή ]

4 - Security Union: The EU closes gaps between information systems for security, borders and migration management - 14 May, 2019
[ επιστροφή ]

κορυφή