Cyborg
Cyborg #23 - 02/2022

#23 - 02/2022

τεχνητή νοημοσύνη (και τεχνητή συνείδηση;)

Δεν υπάρχει κοινά αποδεκτός ορισμός για τη νοημοσύνη μεταξύ φιλοσόφων ή/και επιστημονών, πολύ περισσότερο που είναι αποδεκτό πως δεν αποτελεί αποκλειστικά ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Οι περισσότεροι συμφωνούν πάντως ότι βασικό χαρακτηριστικό της είναι η ευελιξία της σε κάποιο βαθμό ή η γενικότητά της.
Αυτό το ζήτημα, της ευελιξίας ή/και της γενικότητας της νοημοσύνης, ξεχωρίζει την δημιουργία “τεχνητής νοημοσύνης” σε δύο υποσύνολα. Την στενή τεχνητή νοημοσύνη, και την γενική τεχνητή νοημοσύνη. Η πρώτη (που μπορεί επίσης να ονομάζεται μηχανική μάθηση, machine learning) έχει ήδη πολλές εφαρμογές, και επειδή συγκεντρώνει το περισσότερο τεχνικό ενδιαφέρον και τις περισσότερες χρηματοδοτήσεις, θα αποκτάει όλο και περισσότερες. Η γενική τεχνητή νοημοσύνη απ’ την άλλη παραμένει, στις τεχνικές εκφάνσεις της, ένας προκλητικός γρίφος [1Τα βασικά στοιχεία σχετικά με τις έρευνες για την τεχνητή νοημοσύνη προέρχονται απ’ το βιβλίο Inhuman Power των Nick Dyer-Witheford, Atle Mikkola Kjosen και James Steinhoff, Pluto Press, 2019. ].

Ο όρος “γενική τεχνητή νοημοσύνη” (artificial general inteligence / AGI) πρωτο-προτάθηκε το 1997 απ’ τον αμερικάνο φυσικό Mark Avrum Gubrub σ’ ένα άρθρο του με τίτλο Νανοτεχνολογία και διεθνής ασφάλεια. Εκεί ο Gubrub έγραφε μεταξύ άλλων:

Με τον όρο αναβαθμισμένη γενική τεχνητή νοημοσύνη εννοώ συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να αναμετρηθούν ή και να ξεπεράσουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο σε συνθετότητα και ταχύτητα, και που μπορούν να αποκτήσουν, να διαχειριστούν και να αιτιολογήσουν στη βάση γενικής γνώσης, αξιοποιούμενα ουσιαστικά σε κάθε φάση βιομηχανικών ή στρατιωτικών επιχειρήσεων που διαφορετικά θα χρειαζόταν ανθρώπινη νοημοσύνη. Αυτά τα συστήματα μπορεί να έχουν σαν μοντέλο τον ανθρώπινο εγκέφαλο αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο, ούτε χρειάζεται να έχουν “συνείδηση” ή άλλες δυνατότητες που δεν αφορούν αυστηρά την χρήση τους. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι τέτοια συστήματα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θέση ανθρώπινων μυαλών σε καθήκοντα μιας γκάμας που μπορεί να ξεκινάει απ’ την οργάνωση και τη λειτουργία ενός ορυχείου ή ενός εργοστασίου ως το πιλοτάρισμα ενός αεροπλάνου μέσω της ανάλυσης δεδομένων, ή του σχεδιασμού μιας μάχης...

Ο Mark Avrum Gubrub είχε και έχει στενές σχέσεις με τους μιλιταριστικούς ερευνητικούς βραχίονες των ηπα, συνεπώς η ιδέα αν όχι στρατηγών σίγουρα “τεχνητών συνταγματαρχών” του ήταν ελκυστική. Παρά το ότι δημιουργήθηκαν κάποια ερευνητικά προγράμματα σχετικά με μια τέτοιου είδους γενική τεχνητή νοημοσύνη, ως τα μέσα της δεκαετίας του 2000 δεν ήταν αυτός ο τομέας που τραβούσε προσοχή (και κονδύλια). Προτιμότερη ήταν η στενή τεχνητή νοημοσύνη, επειδή η δημιουργία των σχετικών αλγορίθμων και η διαμόρφωση των βάσεων δεδομένων προσδιορίζονταν πολύ συγκεκριμένα, από κάποιο ειδικό σκοπό.

Το ζήτημα των data κάνει την μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη στενή και την γενική τεχνητή νοημοσύνη. Σ’ όλες τις εφαρμογές και τις εκδοχές της η πρώτη είναι “έντασης δεδομένων”, τα οποία συχνά πρέπει να είναι διαρκούς ροής και ενημέρωσης. Από τεχνική άποψη η διαρκής επεξεργασία όλο και περισσότερων data είναι ένα ζήτημα λυμμένο. Και μάλιστα με θεαματικά αποτελέσματα. Δεν παύει ωστόσο να είναι πρόβλημα (και όχι μόνο θεωρητικό) το ενδεχόμενο έλλειψης (προσωρινής ή διαρκούς) data: ακόμα και η καλύτερα εκπαιδευμένη μηχανή δεν μπορεί να δουλέψει (ή θα κάνει λάθη) αν της λείψουν κρίσιμα δεδομένα. Η θεωρία του χάους έχει αποδείξει πως “κρίσιμα” μπορεί να αποδειχθούν ακόμα και δεδομένα που θα θεωρούνταν πέμπτης κατηγορίας.

Cyborg #23

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

Σημειώσεις

1 - Τα βασικά στοιχεία σχετικά με τις έρευνες για την τεχνητή νοημοσύνη προέρχονται απ’ το βιβλίο Inhuman Power των Nick Dyer-Witheford, Atle Mikkola Kjosen και James Steinhoff, Pluto Press, 2019.
[ επιστροφή]

κορυφή