Cyborg
Cyborg #23 - 02/2022

#23 - 02/2022

παράσιτα, θεωρίες για παράσιτα, παρασιτικές επιστήμες και πολιτικές (οδηγίες για την σκηνοθεσία  μιας υγειονομικής απειλής)

H “θεωρία της μολυσματικής πίεσης» που αφορά τις (ανθρώπινες) αξίες ή την κοινωνικότητα είναι μια πρόσφατη, περιεκτική προσέγγιση της ανθρώπινης κοινωνικής ψυχολογίας και συμπεριφοράς. Σαν οικολογική και εξελιγκτική θεωρία των ανθρώπινων πολιτισμικών αξιών / βασικών επιλογών, εφαρμόζεται πλατιά σε πολλές πλευρές της ανθρώπινης κοινωνικής ζωής και των ανθρώπινων συμπεριφορών. Είναι μια γενική θεωρία της ανθρώπινης κουλτούρας και κοινωνικότητας. Θεμελιώδες σ’ αυτή τη θεωρία είναι το συμπεριφορικό ανοσοποιητικό σύστημα. Το ανθρώπινο συμπεριφορικό ανοσοποιητικό σύστημα περιλαμβάνει: ψυχολογικά γνωρίσματα και εκδηλωνόμενες συμπεριφορές για την αποφυγή επαφής με διάφορες μεταδοτικές ασθένειες∙ συμπεριφορές δημοφιλών κοινωνικών προτιμήσεων, αλτρουϊσμό, συνεργασία και πειθαρχία για την διαχείριση των αρνητικών αποτελεσμάτων των μεταδοτικών ασθενειών∙ επιλογές συντρόφου για να αυξηθεί η προσωπική άμυνα και η άμυνα των απογόνων απέναντι στα παθογόνα∙ διαιτολογική συμπεριφορά∙ και συστατικά στοιχεία της προσωπικότητας.
Η πλευρά της συμπεριφορικής ανοσίας για αποφυγή της μόλυνσης είναι πολύ περισσότερα απ’ την αποφυγή και την αντιπάθεια προς τους ξένους (ξενοφοβία). Περιλαμβάνει επίσης την προτίμηση της μητρικής ή της τοπικής περιοχής (φιλοπατρία) και, κατά συνέπεια, την αποφυγή της ξενικότητας ανθρώπων και τοποθεσιών όπου μπορεί να εμφανιστούν καινούργια παθογόνα. Η θεωρία της μολυσματικής πίεσης παρήγαγε μια αφθονία φρεσκοανακαλυμένων μοτίβων, και ξεκαθάρισε μοτίβα των ανθρώπινων συμπεριφορών που είχαν ανακαλυφθεί πρόσφατα, τόσο σε ατομική κλίμακα όσο και στην κλίμακα των πολιτισμών / κοινωνιών και των περιοχών. Με καινοτόμους τρόπους εμπλουτίζει και συνθέτει γνώση από βασικά πεδία της κοινωνικής ζωής και ζητήματα της ανθρώπινης κοινωνικότητας, που ξεκινούν από τις προκαταλήψεις και την αντίληψη περί ισότητας και φτάνει ως την προσωπικότητα, τις οικονομικές συμπεριφορές, τον αξιακό πυρήνα, την διαπροσωπική βία και την βία μεταξύ ομάδων, τα συστήματα διακυβέρνησης, τις σχέσεις των φύλων, την δομή της οικογένειας, και την γέννηση και την συντήρηση της πολιτιστικής ποικιλίας σ’ όλο τον κόσμο.

Cyborg #23

Αυτή είναι μια συνοπτική και περιεκτική περιγραφή μιας επιστημονικής θεωρίας που αγνοούσαμε και αγνοούσατε – κακώς! Λέγεται The Parasite-Stress Theory of Cultural Values and Sociality [1Ο ορισμός προέρχεται απ’ το Εγχειρίδιο του Campridge για της εξελιγκτικές προοπτικές της ανθρώπινης συμπεριφοράς (The Cambridge Handbook of Evolutionary Perspectives on Human Behavior).]. Χωρίς κόπο θα αναγνωρίσετε πως όλα όσα «τραβάμε» (εκατοντάδες εκατομμύρια) εδώ και 2 χρόνια, κάτω απ’ την υγιεινιστική τρομοκροεστρατεία, έχουν πίσω τους μια επιστημονική θεωρία. Και άνετα πάμπολλα έξτρα μεταπτυχιακά και διδακτορικά βρίσκονται σε εξέλιξη – στην καμπούρα των εξαίσιων θυμάτων. (Έτσι, όμως, προχωράει η επιστήμη, κι αφού δεν είμαστε ειδικοί πρέπει να το βουλώσουμε, έτσι δεν είναι;)

Οι διάφοροι κλάδοι του συμπεριφορισμού έχουν απλώσει τα δίχτυα τους εκεί που δεν θα το περίμενε ο «ανειδίκευτος». Η «θεωρία της μολυσματικής πίεσης» δεν είναι μια απλή κοινωνιο/ψυχολογική θεωρία για το πως αντιδρά το είδος μας απέναντι σε κινδύνους γενικά. Ξεκινάει απ’ την θέση πως στις σύγχρονες (καπιταλιστικές) κοινωνίες οι παραδοσιακοί, ορατοί «φυσικοί» κίνδυνοι είτε έχουν εκλείψει είτε είναι διαχειρίσιμοι. Αντίθετα (εκτιμούν οι «επιστήμονες») η μόλυνση (από αόρατους μικροοργανισμούς) παίρνει (ή μπορεί να πάρει, κι εκεί έγκειται ο «πειραματικός» χαρακτήρας της πρόσφατης υγιειονομικής τρομοεκστρατείας..) κεντρική θέση όχι απλά στους ατομικούς / συλλογικούς φόβους αλλά και στην τροποποίηση, εν δυνάμει οριστική, των συμπεριφορών. Κατά την άποψη των συμπεριφοριστών και διάφορων κοινωνιο/ψυχολόγων οι συλλογικοί φόβοι έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Δεν αναφέρονται μόνο στο πως η γενική σχέση μας με φυσικούς παράγοντες, ζωντανούς ή όχι, έχει παίξει ρόλο στην βιολογική διαμόρφωση του homo sapiens. Αλλά επιπλέον (και συχνά κυρίως) στο πως αυτές οι σχέσεις διαμόρφωσαν (διαφορετικές) μορφές κοινωνικής οργάνωσης, (διαφορετικά) ήθη, έθιμα και συμπεριφορές. Και στο πως αυτό μπορεί να επαναληφθεί, μεθοδικά και οργανωμένα.

Κατά συνέπεια – κι αυτό είναι το εκρηκτικό συμπέρασμα της «θεωρίας της μολυσματικής πίεσης» - η απειλή μιας μόλυνσης μπορεί να δράσει «αναθεωρητικά» (αναδιαρθρωτικά λέμε) για την κοινωνική οργάνωση, τις ιδέες και τις πρακτικές των υποτελών. Αυτό το συμπέρασμα δεν απέχει καθόλου απ’ τον πειρασμό-της-εξουσίας· αντίθετα τον τροφοδοτεί: να πετύχει και να καθοδηγήσει μια τέτοια αναδιάρθρωση χρησιμοποιώντας την απειλή της μόλυνσης. Πρόκειται για μια διακλάδωση του επιχειρηματικού “management by stress”, την οργάνωση δηλαδή της εργασίας και την αύξηση της απόδοσης μέσω διαρκούς πίεσης. Μόνο που εδώ δεν πρόκειται για την πίεση στους συγκεκριμένους χώρους / χρόνους της δουλειάς, αλλά για μια καθολική εκστρατεία «εξελιγκτικής» αναδιαμόρφωσης της συνολικής ζωής του είδους, συμπεριλαμβανόμενων και των βιολογικών σταθερών της. Κάποιοι, όχι άδικα ή υπερβολικά, θεωρούν πως η θεωρία (και η εφαρμογή) της μολυσματικής πίεσης είναι ένα απ’ τα βασικά μέσα προώθησης του μετα-ανθρωπισμού: μπορεί να θεωρηθεί σαν μια απ’ τις βάσεις του εφαρμόσιμου, βιοτεχνολογικού / συμπεριφορικού δαρβινισμού.

[...]

...η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

Cyborg #23

Σημειώσεις

1 – Ο ορισμός προέρχεται απ’ το Εγχειρίδιο του Campridge για της εξελιγκτικές προοπτικές της ανθρώπινης συμπεριφοράς (The Cambridge Handbook of Evolutionary Perspectives on Human Behavior).
[ επιστροφή]

κορυφή